Dolandırıldım Ne Yapmalıyım? Dolandırıcılık Şikayeti ve Süreç Rehberi

Dolandırıldım, ilk olarak ne yapmalıyım?

Dolandırıldım ne yapmalıyım diye düşünüyorsanız önce dolandırıcıya ek ödeme sakın yapmayın ve dolandırıldığınızı bankanıza hemen bildirin. Hesabınızın şifresini değiştirin, kartınızı gerekirse dondurun veya iptal edin. Bütün dijital delilleri, whatsapp yazışmaları, arama kayıtları vb. koruyun. Ardından savcılığa veya kolluk kuvvetlerine başvurarak şikayette bulunun. Sıcağı sıcağına yapılan bildirim paranın başka hesaplara aktarılmadan durdurulması, ilgili hesabın askıya alınması ve banka kayıtlarının korunması bakımından önemlidir.

Dolandırıcı olduğunu düşündüğünüz kişi “vergi”, “dosya kapatma”, “iade masrafı” veya başka bir kılıf altında yeniden para isteyebilir. İlk kaybı geri alma umuduyla ikinci bir ödeme yapmayın. Çünkü genelde dolandırılan şahıslar bu şekilde hamlelerle ikinci ve üçüncü defa tekrar dolandırılırlar ve kayıpları artar. 

Karşı tarafla tartışmak, tehdit etmek veya yalvarmak yerine mevcut yazışmaları ve dolandırıcının ve işin içindeki kişilerin hesap, kimlik ve iletişim bilgilerini olduğu gibi saklayın.

İlk saatlerde hangi adımları atmalıyım?

Öncelikle ödemenin hangi yöntemle yapıldığını belirleyin. Banka havalesi, FAST, kredi kartı, ödeme kuruluşu veya kripto varlık transferi bakımından izlenecek yol aynı değildir. Şu adımları takip edebilirsiniz:

1. Bankanızın veya ödeme hizmeti sağlayıcınızın resmî iletişim kanalını kullanarak durumu bildirin. İşlemin dolandırıcılık şüphesi taşıdığını belirtin; transferin durdurulmasını ya da geri çağrılmasını ve işlem kayıtlarının korunmasını talep edin.
2. Kart bilgilerinizi paylaştıysanız kartınızı kullanıma kapatın. İnternet ve mobil bankacılık şifrelerinizi güvenli olduğunu bildiğiniz başka bir cihaz üzerinden değiştirin. Aynı parolayı kullandığınız e-posta ve sosyal medya hesaplarının şifrelerini de yenileyin.
3. Telefon hattınızda normal dışı bir kesinti veya çekim sorunu varsa operatörünüzle görüşün. SIM kart değişikliği ya da hat kopyalama şüphenizi bildirerek kayıt oluşturulmasını isteyin.
4. Mesajları, e-postaları, ilanı, profil adresini, telefon numarasını, IBAN’ı, dekontu ve işlem referans numarasını silmeden saklayın.
5. Savcılık veya kolluk başvurusu öncesinde olayın kısa bir zaman çizelgesini hazırlayın. İlk iletişimin tarihini, size söylenenleri, yaptığınız ödemeyi ve uğradığınız zararın tutarını ayrı ayrı yazın.

Bankaya yaptığınız bildirimin tarihini, saatini ve başvuru numarasını mutlaka not edin. Telefonla bildirim yaptıktan sonra mümkünse mobil uygulama, e-posta veya şube üzerinden yazılı başvuru da oluşturun. Bu kayıt, bankaya hangi tarihte ve saatte bilgi verdiğinizi gösterebilir.

Bankaya hangi talepleri iletmeliyim?

Bankaya yalnızca “dolandırıldım” demekle yetinmeyin. İşlemin kolayca tespit edilebilmesi için tutarı, tarih ve saati, alıcının adını, IBAN veya kart işyeri bilgilerini, işlem referans numarasını ve olayın kısa açıklamasını paylaşın. Şu taleplerin açıkça kayda geçirilmesini isteyebilirsiniz:

• Transfer henüz tamamlanmadıysa işlemin durdurulması.
• Tamamlanan havale veya FAST işlemi için alıcı bankaya geri çağırma talebi ve dolandırıcılık bildirimi gönderilmesi.
• Kartın, dijital bankacılık erişiminin veya şüpheli oturumların kapatılması.
• İşlem kayıtlarının, cihaz ve IP bilgilerinin, doğrulama adımlarının ve bildirim kayıtlarının korunması.
• Başvurunun yazılı sonucunun ve kayıt numarasının tarafınıza verilmesi.

Bankanın transferi geri çağırma talebi göndermesi, paranın kesin olarak geri alınacağı anlamına gelmez. Para hesaptan çekilmiş, başka hesaplara aktarılmış veya kripto varlığa dönüştürülmüş olabilir. Yine de erken bildirim, ceza soruşturmasında hesapların askıya alınması ve paraya el konulması için zaman kazandırabilir.

Banka hesabı veya kartımdan iznim dışında para çekildiyse ne olur?

Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği’nin 52. maddesine göre bir işlem, gönderen tarafından kararlaştırılan yönteme uygun şekilde onaylanmışsa yetkilendirilmiş sayılır. Bu yönteme uygun bir onay bulunmuyorsa işlem, yetkilendirilmemiş ödeme işlemi olarak kabul edilir. Yönetmeliğin 54. maddesi uyarınca müşteri, işlemi öğrendiği anda gecikmeden bildirimde bulunarak düzeltme talep edebilir. Bu talep, kural olarak işlem tarihinden itibaren en geç on üç ay içinde yapılmalıdır. Tüketici olmayan müşteriler bakımından sözleşmede farklı hükümler bulunabilir.

Müşteri işlemi onaylamadığını bildirdiğinde, işlemin usulüne uygun biçimde onaylandığını, doğru kaydedildiğini ve teknik bir arızadan kaynaklanmadığını ödeme hizmeti sağlayıcısının ispatlaması gerekir. İşlemin yetkilendirilmediği ortaya çıkarsa tutarın iade edilmesi veya hesabın işlem öncesindeki durumuna getirilmesi gerekir. Ödeme aracının ya da güvenlik bilgilerinin kaybolması veya çalınması hâlinde müşterinin sorumluluğu; bildirimin ne zaman yapıldığına, hileli kullanım bulunup bulunmadığına ve müşterinin kastının ya da ağır ihmalinin olup olmadığına göre belirlenir.

Dolandırıcının yönlendirmesiyle para transferini mağdurun kendisinin onaylaması ise farklı bir durumdur. Sahte yatırım vaadi, telefonda polis veya banka görevlisi gibi davranılması ya da oltalama bağlantısı üzerinden şifre girilmesi sonucunda yapılan işlem her zaman yetkilendirilmemiş işlem sayılmayabilir. Dolandırıldım, banka paramı iade eder mi? sorusunun cevabı; onayın nasıl verildiğine, bankanın güvenlik ve bilgilendirme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine, işlemin olağan dışı olup olmadığına ve müşterinin davranışlarına göre değişir. Bankanın ilk ret cevabı, ceza soruşturması ve hukuk yollarının tamamen kapandığı anlamına gelmez.

Hesap 48 saat içinde bloke edilebilir mi?

CMK’nın 128/A maddesi; bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı nitelikli dolandırıcılık, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtarak işlediği dolandırıcılık ile banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçları bakımından özel bir mekanizma öngörür. Makul şüphe bulunması hâlinde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanıldığı değerlendirilen hesabı 48 saate kadar askıya alabilir.

Kurum, askıya alma işlemini ve hesaptaki hareketleri derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek zorundadır. Hesapta bulunan ve suçla bağlantılı olduğu düşünülen paraya hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle el konulabilir. Paranın mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma devam ederken mağdura iade edilmesi mümkündür.

CMK’nın 128. maddesi ise dolandırıcılık suçundan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması hâlinde şüpheli veya sanığın banka hesaplarına, taşınmazlarına, araçlarına, şirket paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulmasına imkân tanır. Şikâyet dilekçenizde para transferinin hangi hesaba yapıldığını, alıcı hesapları ve biliniyorsa sonraki aktarım bilgilerini açıkça belirterek bu tedbirlerin değerlendirilmesini isteyebilirsiniz. Tedbirin uygulanıp uygulanmayacağına, kanunda öngörülen şüphe ve usul şartlarını değerlendirerek savcılık ve hâkim karar verir.

Dolandırıldım, nereye başvurabilirim?

Dolandırıldıysanız ya Cumhuriyet başsavcılığı ya da kolluk kuvvetlerine yani polis veya jandarmaya gitmeli ve suç duyurusunda bulunmalısınız, şikayetçi olmalısınız.

CMK’nın 158. maddesine göre ihbar veya şikâyet, bu makamlara yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü şekilde yapılabilir. Valiliğe, kaymakamlığa veya mahkemeye yapılan başvurular da ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. Suç yurt dışında işlenmiş olsa bile Türkiye’de takip edilmesi gerekiyorsa Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına başvuru yapılabilir.

Dolandırıldım, karakola şikâyet edebilir miyim?

Evet. En yakın polis merkezine veya olayın gerçekleştiği yerdeki kolluk birimine giderek beyanda bulunabilirsiniz. İnternet, banka hesabı veya kart kullanılarak işlenen suçlarda CMK’nın 12/6. maddesi, mağdurun yerleşim yeri mahkemesine de yetki tanır. Bu nedenle yaşadığınız yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurmanız da mümkündür.

TCK’nın 157. maddesindeki basit dolandırıcılık ile 158. maddesindeki nitelikli dolandırıcılık suçları şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçtan haberdar olduğunda kendiliğinden soruşturma başlatır. Buna karşılık TCK’nın 159. maddesinde düzenlenen, hukukî ilişkiye dayanan bir alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılık suçu şikâyete bağlıdır. Bu durumda fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmanız gerekir. Suçun hukuki niteliğini ilk aşamada kesin biçimde belirlemek her zaman kolay olmadığından, başvuruyu geciktirmemek gerekir.

Şikâyet dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Başvuruda yalnızca “dolandırıldım” demek yeterli olmaz. Olayı tarih sırasıyla ve mümkün olduğunca somut bilgilerle anlatın:

• İlk temasın kurulduğu telefon numarası, kullanıcı adı, profil bilgisi ve bağlantı adresi.
• Karşı tarafın kendisini nasıl tanıttığı ve size ne vaat ettiği.
• Ödeme yapmanıza neden olan mesaj, belge, ilan veya ekran görüntüsü.
• Her ödemenin tarihi, saati, tutarı, yöntemi, alıcısı ve işlem referans numarası.
• Kullanılan IBAN, kart işyeri bilgisi, kripto cüzdan adresi veya ödeme kuruluşu hesabı.
• Bankaya ve ilgili platforma yaptığınız bildirimlerin tarihleri ile başvuru numaraları.
• Varsa diğer mağdurların, tanıkların ve bağlantılı ilanların bilgileri.
• Paranın korunması amacıyla hesabın askıya alınması, el koyma tedbirlerinin değerlendirilmesi ve kayıtların toplanması talebiniz.

Karşı tarafın gerçek kimliğini bilmiyor olmanız başvuru yapmanıza engel değildir. Telefon numarası, IBAN, kullanıcı adı, kripto cüzdan adresi veya ilan bağlantısı; failin kimliğinin araştırılması için başlangıç bilgisi olabilir. Emin olmadığınız bir kişiyi kesin biçimde fail olarak göstermeyin. Bildiğiniz olayları ve şüphenizin hangi bilgiye dayandığını ayrı ayrı belirtin.

Hangi delilleri saklamalıyım?

Yalnızca seçtiğiniz mesajların ekran görüntülerini değil, konuşmanın tamamını saklayın. Görsellerde tarih, saat, kullanıcı adı ve telefon numarası görünür olsun. İlanın bağlantısını, ürün fotoğraflarını ve profil bilgilerini de kaydedin. Sayfanın kapatılma veya ilanın kaldırılma ihtimaline karşı, mümkünse tam ekran görüntü ya da ekran kaydı alın.

Banka dekontu ödeme yaptığınızı gösterir; ancak tek başına nasıl dolandırıldığınızı açıklamaz. Bu nedenle dekontu yazışmalar, ses kayıtları, e-postalar, sözleşmeler ve ilanlarla birlikte sunun. Kripto varlık transferi yaptıysanız cüzdan adresini, kullanılan ağı, işlem kimliğini ve varsa borsa hesabı bilgilerini kaydedin. Fiziksel belge veya sahte kimlik gönderildiyse belgenin aslını değiştirmeyin, üzerine not almayın.

CMK’nın 234. maddesi uyarınca mağdur, soruşturma sırasında delillerin toplanmasını isteyebilir. Savcılıktan banka hesap hareketlerinin, platform kullanıcı bilgilerinin, IP ve cihaz kayıtlarının, kamera görüntülerinin veya ilgili kurumlar arasındaki yazışmaların istenmesini talep edebilirsiniz. Bazı kayıtlar sınırlı süreyle saklandığından, hangi kaydın hangi kurumdan istenmesi gerektiğini başvurunuzda açıkça belirtmeniz faydalı olur.

Sadece IBAN veya telefon numarası varsa şikâyet edebilir miyim?

Dolandırıldım, IBAN numarası var; ne yapmalıyım? diye soruyorsanız dekontu, IBAN’ı, alıcının adını ve karşı tarafla yaptığınız tüm yazışmaları birlikte sunun. Hesabın kime ait olduğunun tespiti, soruşturmadaki ilk araştırma konularından biridir. Ancak hesap sahibi, sizi hileli sözlerle ikna eden ve kandıran kişi olmayabilir. Hesabını kullandıran bir kişi olabilir. Hesabın bilerek kullandırılıp kullandırılmadığı, ele geçirilip geçirilmediği ve hesap sahibinin para akışındaki rolü; banka ve dijital kayıtlar incelenerek araştırılır.

Elinizde yalnızca telefon numarası, sosyal medya kullanıcı adı veya kripto cüzdan adresi bulunması da başvuru yapmanıza engel değildir. Numaranın abonelik ve iletişim kayıtları, hesabın bağlı olduğu platformdaki veriler ve kripto transfer zinciri, yetkili makamların talebi üzerine araştırılabilir. Bu bilgileri hukuka aykırı yollarla elde etmeye çalışmayın; elinizde bulunan kayıtları değiştirmeden teslim edin.

Sosyal medya, sahte link veya kripto dolandırıcılığında ne yapmalıyım?

Sosyal medya hesabınız ele geçirildiyse önce e-posta hesabınızın ve hesap kurtarma bilgilerinizin güvenliğini sağlayın. Şifreleri güvenli olduğundan emin olduğunuz başka bir cihaz üzerinden değiştirin. Platforma hesabınızın ele geçirildiğini bildirin; ancak mesaj geçmişini ve profil bağlantılarını kaydetmeden hesabı tamamen silmeyin. Arkadaşlarınıza veya müşterilerinize, hesabınız üzerinden istenen paraların size ait olmadığını güvenli bir iletişim kanalıyla duyurun.

Sahte bir bağlantı üzerinden kart, parola veya kimlik bilgilerinizi paylaştıysanız yalnızca ilgili hesabı kapatmakla yetinmeyin. E-posta hesabınızdaki yönlendirme kurallarını, bağlı cihazları ve iki aşamalı doğrulama seçeneklerini kontrol edin. Cihazda zararlı yazılım bulunduğundan şüpheleniyorsanız bankacılık şifrelerinizi o cihazdan değiştirmeyin.

Kripto para transferi yaptıysanız kullandığınız borsaya işlem kimliği ve hedef cüzdan adresiyle birlikte derhâl bildirimde bulunun. CMK’nın 128/A maddesi kripto varlık hizmet sağlayıcılarını da kapsar. Kişisel cüzdanlar arasında blokzincir üzerinde tamamlanan bir işlem teknik olarak geri alınamayabilir. Ancak bu durum, borsa hesabının askıya alınması, kimlik tespiti yapılması veya ceza soruşturması yürütülmesi için başvuru yapılmasına engel değildir.

Dolandırıldım, paramı geri alabilir miyim?

Dolandırıcılık nedeniyle gönderilen paranın geri alınması, dosyanın somut koşullarına göre değerlendirilir. Para henüz karşı hesabın bakiyesindeyse, hızlı şekilde başka hesaplara aktarılmamışsa veya nakit olarak çekilmemişse iade ihtimali artabilir. Bankaya ne zaman bildirim yapıldığı ve şüphelinin tespit edilebilen malvarlığının bulunup bulunmadığı da önem taşır.

Ceza soruşturmasında CMK m.128/A kapsamında elkonulan ve mağdura ait olduğu belirlenen para, soruşturma ya da kovuşturma aşamasında iade edilebilir. CMK m.128 uyarınca elkonulan başka bir malvarlığı değeri de mağdura aitse ve delil olarak muhafaza edilmesine artık gerek yoksa, CMK m.131 gereğince sahibine teslim edilebilir. Bununla birlikte, elkoyma kararı verilmiş olması tek başına paranın derhal mağdura ödeneceği anlamına gelmez. Paranın kime ait olduğu ve üçüncü kişilerin olası hakları ayrıca araştırılır.

Paranın tahsili yalnızca ceza soruşturmasına bağlı değildir. Olayın niteliğine göre alacak, haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak hukuk davası açılması ya da icra takibi yapılması gündeme gelebilir. TBK m.72’ye göre haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl; her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir. Fiil daha uzun bir ceza zamanaşımına tabi suç oluşturuyorsa, bu uzun süre uygulanabilir. Sebepsiz zenginleşmede ise TBK m.82 uyarınca geri istem hakkı, hak sahibinin durumu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır.

Paranın gönderildiği hesabın sahibinin, her durumda zararın tamamından sorumlu olacağı söylenemez. Hesap sahibinin olaya bilerek katılıp katılmadığı, parayı kullanıp kullanmadığı, başka kişilere aktarıp aktarmadığı, bu işlemden menfaat elde edip etmediği ve mağdurla ya da şüpheliyle bağlantısı ayrı ayrı değerlendirilir. Bu nedenle dava veya takip başlatılmadan önce talebin dolandırıcıya, hesap sahibine, bankaya, ödeme kuruluşuna veya birden fazla kişiye yöneltilmesinin mümkün olup olmadığı dikkatle belirlenmelidir.

Yabancı mağdur Türkçe bilmiyorsa nasıl başvurur?

Türkçe bilmeyen mağdur veya tanık bakımından, CMK m.202 uyarınca soruşturma aşamasında hâkim ya da Cumhuriyet savcısı tarafından tercüman görevlendirilir. Yabancı uyruklu mağdurun pasaportunu, Türkiye’deki adres ve iletişim bilgilerini, ödeme dekontlarını ve kendi dilinde yapılan yazışmaların asıllarını sunması önemlidir. Yazışmalar yalnızca kişinin kendi çevirisiyle ibraz edilmemeli; özgün kayıtlar da mutlaka saklanmalıdır.

Olayın Türkiye’de meydana gelmesi veya Türkiye’de bulunan bir hesap, fail ya da mağdurla bağlantısının bulunması hâlinde yetkili makam ve uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilir. Mağdurun yabancı uyruklu olması, ceza soruşturmasına başvurmasına engel değildir.

Dolandırıcılık başvurusunda sık yapılan hatalar nelerdir?

En sık karşılaşılan hata, parayı geri alma düşüncesiyle dolandırıcıya bir kez daha ödeme yapmaktır. Bunun dışında aşağıdaki davranışlar, hem soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini hem de paranın geri alınma ihtimalini olumsuz etkileyebilir:

• Yazışmaları, hesap bilgilerini veya diğer dijital kayıtları güvence altına almadan silmek.
• Bankaya yalnızca telefonla bilgi verip başvuru veya kayıt numarası almamak.
• Olayı tarih, saat, ödeme tutarı ve işlem bilgileriyle birlikte ayrıntılı biçimde açıklamamak.
• Sadece dekont sunmakla yetinip, ödeme yapılmasına hangi hileli davranışın neden olduğunu anlatmamak.
• Fail olduğu kesinleşmemiş bir hesap sahibine tehdit veya hakaret içeren mesajlar göndermek.
• Kişisel verileri ve soruşturma evrakını sosyal medyada kontrolsüz şekilde paylaşmak.
• Ceza şikâyetinin parayı otomatik olarak geri getireceğini düşünerek hukuk davası veya icra takibi bakımından geçerli süreleri kaçırmak.

Avukata başvururken hangi belgeleri hazırlamalıyım?

Olayın bir sayfalık zaman çizelgesini, banka dekontlarını, yazışmaları, ilan ve profil bağlantılarını, bankaya yaptığınız başvuruyu, kolluk veya savcılık evrakını ve varsa platform cevaplarını birlikte hazırlayın. Birden fazla ödeme yaptıysanız her işlemi ayrı satırda tarih, tutar, alıcı ve açıklamayla listeleyin.

Suçun hukuki niteliği hakkında genel bilgi için dolandırıcılık suçu ve cezası yazısına; soruşturma ve mağdur vekilliği hizmetleri için Pendik ceza avukatı sayfasına bakabilirsiniz. Başvurunun amacı yalnız suç duyurusunda bulunmak değil, para akışını gösteren delilleri hızlı biçimde toplatmak ve uygun ceza ile hukuk yollarını birlikte planlamaktır.

Kaynaklar

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73, m.157, m.158 ve m.159.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.12, m.128, m.128/A, m.131, m.158, m.202 ve m.234.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 ve m.82.
• Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik m.52, m.54 ve m.72.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/19266, K. 2024/10774, 26.09.2024.

Dolandırıldıysanız bir avukatla süreci yürütmenizde her zaman fayda vardır. Bir avukat sizin görmediğiniz detayları fark edebilir ve dolandırıcıların kimliğinin açığa çıkmasını sağlayabilir.