Dolandırıcılık Suçu ve Cezası: Şikâyet, Uzlaştırma ve Dava Süreci

Dolandırıcılık suçu nedir?

Dolandırıcılık suçu, bir kişinin hileli davranışlarla aldatılması, bu aldatma nedeniyle kendisinin veya başka bir kişinin malvarlığında zarar doğması ve failin kendisine ya da bir başkasına haksız yarar sağlamasıyla oluşur. Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesi suçun temel şeklini, 158. maddesi daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri, 159. maddesi ise hukukî ilişkiye dayanan bir alacağı tahsil amacıyla işlenen daha az cezayı gerektiren hâli düzenler.

Günlük hayatta her tutulmayan söz, ödenmeyen borç veya başarısız ticari ilişki dolandırıcılık değildir. Ceza sorumluluğu için karşı tarafın baştan itibaren hileli bir düzen kurması, bu düzenin mağdurun kararını etkilemesi ve para ya da malvarlığı kaybının bu aldatma nedeniyle doğması gerekir. Sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan ödeme güçlüğü, ayıplı hizmet veya borcun geç ödenmesi tek başına ceza mahkûmiyeti için yeterli olmaz. Buna karşılık sahte belge, gerçekte bulunmayan ürün ilanı, başka bir kişiye ait kimlik veya güven veren kurumsal görünüm kullanılması hilenin varlığını gösterebilir.

Dolandırıcılık suçu unsurları nelerdir?

Dolandırıcılık suçu unsurları birlikte gerçekleşmelidir. Bunlardan biri eksikse olay, ceza hukuku yerine sözleşme, alacak veya tazminat uyuşmazlığı olarak kalabilir.

Hileli bir davranış bulunmalıdır

Hile, gerçeğin gizlenmesi veya olmayan bir durumun gerçekmiş gibi gösterilmesi yoluyla kişinin karar verme özgürlüğünü etkileyen davranıştır. Hilenin biçimi olaydan olaya değişir. Sahte kimlik göstermek, gerçekte bulunmayan bir ürün için ilan açmak, kendisini banka çalışanı olarak tanıtmak veya güven sağlamak için sahte belge kullanmak buna örnek olabilir.

Hilenin mağdurun malvarlığına ilişkin işlemi yapmasından önce veya en geç işlem sırasında etkili olması gerekir. Zarar doğduktan sonra söylenen bir yalan ile daha önce gerçekleşmiş zarar arasında gerekli neden bağlantısı kurulamaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu da hile, aldatma, zarar ve haksız yararın birlikte bulunması; ekonomik zararın hileli davranışın sonucu olarak doğması gerektiğini belirtmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/58, K. 2016/335, 04.10.2016.

Mağdur hile nedeniyle aldanmalıdır

Failin davranışı ile mağdurun yanılgısı arasında bağlantı bulunmalıdır. Mağdur, gerçeği bilseydi yapmayacağı bir ödeme yapmış, mal teslim etmiş, borç doğuran belge imzalamış veya başka bir malvarlığı işleminde bulunmuş olmalıdır.

Hilenin kandırmaya elverişli olup olmadığı yalnız kullanılan söze bakılarak belirlenmez. Tarafların ilişkisi, kullanılan belgeler, iletişim biçimi, işlemin yapıldığı ortam ve failin güven oluşturmak için attığı adımlar birlikte anlam kazanır.

Malvarlığı zararı ve haksız yarar doğmalıdır

Aldatma sonucunda mağdurun veya başka bir kişinin ekonomik kayba uğraması gerekir. Aynı süreçte fail ya da failin yönlendirdiği kişi haksız bir yarar elde etmelidir. Para havalesi, mal teslimi, borç doğuran işlem veya ekonomik değeri bulunan başka bir tasarruf bu kapsamda olabilir.

Fail hileli hareketlere başlamış ancak hedeflediği yararı elde edememişse teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir. Örneğin sahte ilanla para isteyen kişi, mağdur bankanın uyarısı üzerine havale yapmayınca tamamlanmış suçtan değil, olayın özelliklerine göre teşebbüsten sorumlu tutulabilir.

Kast bulunmalıdır

Suç kasten işlenebilir. Fail, kullandığı yöntemin aldatıcı olduğunu bilmeli ve bu yolla haksız yarar sağlamayı istemelidir. Ticari riskin sonradan gerçekleşmesi, borcun ödenememesi veya kötü yönetim başlangıçtaki dolandırıcılık kastını kanıtlamaz. Kast araştırılırken mesajlar, ilan kayıtları, banka hareketleri, sahte belgeler, benzer işlemler ve paranın nasıl kullanıldığına bakılır.

Basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık arasındaki fark nedir?

Basit dolandırıcılık, TCK m.157’deki genel suç biçimidir. Nitelikli dolandırıcılık ise hilenin kanunda sayılan özel araçlar, sıfatlar veya durumlar kullanılarak gerçekleştirilmesidir. Ayrım cezanın alt sınırını, uzlaştırma kapsamını, görevli mahkemeyi ve bazı koruma tedbirlerini değiştirir.

TCK m.158’e göre suçun şu yollarla işlenmesi nitelikli hâl sayılır:

• (a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi.
• (b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durumdan veya zor şartlardan yararlanılması.
• (c) Algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması.
• (d) Kamu kurumlarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya derneğin araç olarak kullanılması.
• (e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına işlenmesi.
• (f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması.
• (g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması.
• (h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişinin ticari faaliyeti sırasında; kooperatif yöneticisinin kooperatif faaliyeti kapsamında işlemesi.
• (i) Serbest meslek sahibinin mesleğinin sağladığı güveni kötüye kullanması.
• (j) Banka veya başka bir kredi kurumu tarafından tahsis edilmemesi gereken kredinin açılmasını sağlamak amacıyla işlenmesi.
• (k) Sigorta bedelini almak amacıyla işlenmesi.
• (l) Kişinin kendisini kamu görevlisi, banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi.

İnternet ilanı yalnız iletişim bilgisi vermek için kullanılmamış, hileli senaryonun kurulması ve mağdurdan menfaat sağlanması internet üzerinden yürütülmüşse TCK m.158/1-f uygulanabilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, failin internet sitesine ilan vererek mağdurdan bu sistem üzerinden menfaat sağladığı olayda bilişim sisteminin araç olarak kullanıldığını kabul etmiştir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/19266, K. 2024/10774, 26.09.2024.

Her internet ilanı aynı sonuca götürmez. İlanı mağdurun verdiği ve tarafların daha sonra yüz yüze geldiği bir araç satışında Yargıtay, hilenin bilişim sistemi üzerinden yürütülmediği gerekçesiyle fiili TCK m.157 kapsamında kabul etmiştir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/40774, K. 2025/12705, 07.10.2025. Banka bakımından da ayrım benzerdir: para yalnız failin hesabına havale edilmişse banka sırf ödeme aracıdır ve bu olgu tek başına TCK m.158/1-f’yi oluşturmaz. Banka güveni, bankacılık işlemi veya bankanın ürettiği belge hilenin parçası olarak kullanılmışsa sonuç değişebilir. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2012/4955, K. 2014/361, 15.01.2014.

IBAN veya hesap kullandıran kişi hangi cezayla karşılaşır?

TCK m.158/4, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla eklendi. Kişinin dolandırıcılığa katkısı yalnız kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla ödeme aracı, banka ya da kripto varlık hesabı veya bu hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ve araçları vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir.

Halk arasında “IBAN kullandırma indirimi” diye anılan bu hüküm bir cezasızlık kuralı değildir. İndirim için kişinin dolandırıcılığa kasten katılması, fakat katkısının kanunda sayılan hesap veya ödeme aracını kullandırmayla sınırlı kalması gerekir. Dolandırıcılık planını kuran, mağdurla görüşen, parayı yöneten veya başka icra hareketlerine katılan kişi bu özel sınırlamadan yararlanamayabilir. Hesabı bilgisi dışında kullanılan kişi bakımından ise önce suç kastı ve iştirak koşullarının bulunup bulunmadığı araştırılır.

Dolandırıcılık suçu cezası ne kadardır?

Dolandırıcılık suçu cezası, suçun temel veya nitelikli şekline göre değişir.

TCK m.157 kapsamındaki basit dolandırıcılık için bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür. Hapis ile adli para cezası birlikte düzenlenmiştir.

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık için üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür. Kamu kurumlarının zararına işleme, bilişim sistemleri veya banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, kredi açılmasını sağlama, sigorta bedeli alma ve kendisini kamu görevlisi ya da finans kurumu çalışanı olarak tanıtma hâllerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Bu hâllerde adli para cezası, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse ceza yarı oranında artırılır. Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse artırım bir kat uygulanır.

TCK m.159’daki gerçek bir hukukî ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılıkta ise altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası vardır. Buradaki hapis ve para cezası birlikte değil, seçenekli düzenlenmiştir.

Dolandırıcılık suçunda kaç yıl yatılır?

Kanundaki ceza aralığı, cezaevinde geçirilecek süre değildir. Mahkemenin belirlediği sonuç ceza, artırım ve indirimler, suç tarihi, mükerrirlik, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kuralları birlikte hesaplanır. Bu yüzden iddianame ve hüküm görülmeden kesin bir “yatar” süresi verilemez.

Sonuç ceza iki yıl veya daha azsa ve CMK m.231’deki koşullar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. Bunun için önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti, yeniden suç işlememe kanaati ve mağdur zararının giderilmesi gibi şartlar aranır. İki yıl veya daha az hapis cezasında TCK m.51’deki koşullarla erteleme de mümkündür. Bir yıl veya daha az olan kısa süreli hapis cezası ise TCK m.50’deki şartlara göre adli para cezasına veya başka bir seçenek yaptırıma çevrilebilir. Bunlar ayrı kurumlardır; mahkeme sonuç cezayı ve her kurumun özel şartlarını ayrı ayrı inceler. Özellikle alt sınırı dört yıl olan nitelikli hâllerde, yeterli yasal indirim bulunmadan iki yıllık eşiklere inilemez.

Akrabalar arasındaki dolandırıcılıkta ceza verilir mi?

TCK m.167, malvarlığına karşı suçlarda bazı yakın akrabalık ilişkileri için şahsi cezasızlık veya indirim getirir. Haklarında ayrılık kararı bulunmayan eşlerden biri, üstsoy veya altsoy, aynı derecedeki kayın hısmı, evlat edinen ya da evlatlık ve aynı evde yaşayan kardeş zararına işlenen dolandırıcılıkta ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

Haklarında ayrılık kararı verilmiş eş, aynı evde yaşamayan kardeş ile aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısmı zararına işlenen suçta ise soruşturma şikâyete bağlıdır ve verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu kural suçun oluşmadığı anlamına gelmez; yalnız fail ile mağdur arasındaki belirli aile bağının cezaya etkisini düzenler. Akrabalık derecesi, birlikte yaşama durumu ve suç tarihindeki medeni hâl belgelerle saptanır.

Sahte link, sosyal medya ve kripto dolandırıcılığı nasıl değerlendirilir?

Sahte banka veya kargo sayfasına yönlendiren “phishing” bağlantıları, ele geçirilmiş sosyal medya hesabından para istenmesi, sahte kripto borsası ya da yatırım paneli kurulması ve gerçekte bulunmayan kripto kazancının çekilebilmesi için yeniden ödeme istenmesi güncel hile örnekleridir. Mağdur bu çevrim içi düzen nedeniyle para gönderirse TCK m.158/1-f gündeme gelebilir.

Olayın yalnız dolandırıcılık olarak adlandırılması her zaman doğru olmaz. Kart verilerinin izinsiz kullanılması TCK m.245’i, sahte kimlik veya belge TCK m.204 ya da m.207’yi, ele geçirilen sosyal medya hesabı bilişim sistemine girme suçlarını, suç gelirinin kaynağını gizlemeye yönelik işlemler ise TCK m.282’yi de gündeme getirebilir. Aynı hareketlerin tek suç mu yoksa birden fazla suç mu oluşturduğu, hilenin ve para transferinin nasıl gerçekleştirildiğine göre belirlenir.

Dolandırıcılık şikayete tabi mi?

Dolandırıcılık şikayete tabi mi sorusunun cevabı suçun hangi madde kapsamında kaldığına bağlıdır. TCK m.157’deki temel şekil ile TCK m.158’deki nitelikli hâller şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendiğinde soruşturmayı resen yürütebilir. Mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi de bu suçlarda kamu davasını tek başına sona erdirmez.

TCK m.159 farklıdır. Dolandırıcılık, gerçek bir hukukî ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmişse soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Şikâyet hakkı, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır.

TCK m.159’un uygulanması için gerçekten var olan ve hukukî ilişkiden doğan bir alacak bulunmalıdır. Sadece “alacağım vardı” demek yeterli değildir. Sözleşme, ödeme belgesi, hesap hareketi, yazışma ve tarafların ilişkisi bu iddiayı desteklemelidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, gerçek bir alacak hakkı doğuran hukukî ilişki kanıtlanamadığında TCK m.159’un uygulanamayacağını kabul etmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/73, K. 2024/142, 27.03.2024.

Dolandırıcılık suçu nereye şikayet edilir?

Dolandırıcılık suçu nereye şikayet edilir diye araştırıyorsanız Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ve jandarma birimlerine başvurabilirsiniz. Şikâyete bağlı olmayan hâllerde yapılan işlem teknik olarak suç ihbarı veya suç duyurusu niteliği de taşır. Başvuruda olayın tarihini, kullanılan telefon ve hesap bilgilerini, ödeme yöntemini, karşı tarafın sizi nasıl ikna ettiğini ve zararın ne şekilde doğduğunu açıkça anlatın.

İnternet veya banka işlemi üzerinden dolandırıldığınızı fark ettiğinizde şu adımları gecikmeden atın:

• Bankanıza işlemi bildirin ve mümkünse transferin durdurulmasını veya ilgili hesabın incelemeye alınmasını isteyin.
• Mesajları, e-postaları, ilan sayfasını, kullanıcı adını, telefon numarasını ve URL’yi silmeden saklayın.
• Banka dekontunu, işlem referans numarasını ve hesap hareketlerini indirin.
• Ekran görüntüsünün yanında mümkünse konuşmanın veya sayfanın tamamını gösteren kayıtları koruyun.
• Sahte olduğu düşünülen sözleşme, fatura, kimlik veya ödeme belgesini başvurunuza ekleyin.
• Olayı tarih sırasına göre yazın; kimin, ne zaman, hangi sözle sizi hangi işleme yönelttiğini belirtin.

Suçun işlendiği yer genel yetki kuralını belirler. Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumu ya da banka ve kredi kartı araç olarak kullanılmışsa CMK m.12/6 mağdurun yerleşim yeri mahkemesine de yetki tanır. Yetki konusu birden fazla şehirde işlem yapılması veya paranın farklı hesaplara aktarılması hâlinde özellikle önem kazanır.

Dolandırıcılık uzlaşmaya tabi mi?

Dolandırıcılık uzlaşmaya tabi mi sorusunda da suçun hangi maddede kaldığına bakılır. TCK m.157’deki basit dolandırıcılık, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir. TCK m.159 şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındadır. TCK m.158’deki nitelikli dolandırıcılık ise uzlaştırmaya tabi değildir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin incelediği bir olayda sanık kendisini tüketici hakem heyeti avukatı olarak tanıtmıştı. Aynı dosyadaki diğer sanık yönünden bölge adliye mahkemesi, TCK m.158/1-l’de aranan kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı sıfatının kullanılmadığını, eylemin TCK m.157 kapsamında kaldığını ve dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi gerektiğini kabul etti. Yargıtay 11. Ceza Dairesi de bu lehe bozmanın istinaf süresini kaçıran diğer sanığa sirayet edebileceğini belirtti. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2845, K. 2024/7357, 03.06.2024.

Uzlaşma, suç vasfı belirlenmeden ele alınamaz. Savcılık veya mahkeme önce fiilin TCK m.157’de mi yoksa m.158’de mi kaldığını tespit eder. Tarafların kendi aralarında ödeme konusunda anlaşması ile CMK’daki uzlaştırma usulü de aynı şey değildir. Resmî uzlaştırma süreci uzlaştırma bürosu ve görevlendirilen uzlaştırmacı üzerinden yürür.

Dolandırıcılık zamanaşımı kaç yıldır?

Dolandırıcılık zamanaşımı, suçun niteliğine ve kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre hesaplanır. TCK m.157’deki temel suç için genel dava zamanaşımı sekiz yıldır. TCK m.158’deki nitelikli suç için genel süre on beş yıldır.

Savcı huzurunda ifade, hâkim önünde sorgu, tutuklama kararı, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını kesebilir. Kesilme hâlinde süre yeniden başlar; toplam süre temel suçta en çok 12 yıla, nitelikli suçta en çok 22 yıl 6 aya çıkabilir. Zamanaşımının durduğu dönemler bu hesaptan ayrıca ayrılır. Zincirleme suçta süre son suçtan, teşebbüste son icra hareketinden başlar. Bu nedenle yalnız ilk para transferinin tarihine bakarak sürenin dolduğu sonucuna varmayın.

Dolandırıcılıkta etkin pişmanlık nasıl uygulanır?

Dolandırıcılıkta etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin pişmanlık göstererek mağdurun zararını gidermesi hâlinde cezada indirim yapılmasına imkân verir. Suç tamamlanmadan önce vazgeçme ise farklı bir kurumdur.

Zarar, kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce tamamen giderilirse indirim yarısına kadar olabilir. Zararın yalnız bir kısmı karşılanıyorsa mağdurun rızası aranır.

Ödeme yapılması her durumda aynı indirim oranını doğurmaz. Oranı, ödemenin hangi aşamada yapıldığı, zararın tamamını karşılayıp karşılamadığı ve failin davranışı etkiler. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, zararın bir kısmı soruşturma, kalan kısmı kovuşturma aşamasında giderildiğinde mağdurun kısmi gidermeye rızasının hangi fıkranın uygulanacağını etkileyebileceğini açıklamıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/485, K. 2020/156, 05.03.2020.

Etkin pişmanlık ile uzlaşmayı karıştırmayın. Etkin pişmanlık cezada indirim sebebidir. Uzlaştırma ise koşulları gerçekleştiğinde soruşturma veya kovuşturmanın sona ermesini sağlayabilen ayrı bir ceza muhakemesi yoludur.

Dolandırıcılık davasına hangi mahkeme bakar?

25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun, TCK m.158’deki nitelikli dolandırıcılık suçunu ağır ceza mahkemesinin özel görev listesinden çıkardı. Başka bir özel görev kuralı yoksa bu tarihten sonra açılan temel ve nitelikli dolandırıcılık davalarına asliye ceza mahkemesi bakar.

Geçiş hükmü önemlidir. Değişiklik yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyaları eski görev kuralına göre sonuçlandırılır. Bu dosyalarda yalnız görev değişikliği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Düzenlemenin resmî kabul metni 7571 sayılı Kanun’un 12 ve 13. maddelerindedir.

Dolandırıcılıkla birlikte ağır ceza mahkemesinin görevine giren bağlantılı başka bir suçtan da dava açılmışsa birleştirme ve görev kuralları ayrıca uygulanır. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma iddiası da ayrı bir suçlama ve görev incelemesi gerektirir; örgüt suçunun bulunması tek cümleyle ağır ceza sonucuna bağlanamaz. Üç veya daha fazla kişinin birlikte hareket etmesi TCK m.158/3’te ceza artırımı sebebidir, fakat her çok sanıklı olay örgüt suçu sayılmaz.

Görev ile yetki aynı kavram değildir. Görev, davaya asliye veya ağır ceza mahkemesinden hangisinin bakacağını; yetki ise hangi şehir veya adliyedeki mahkemenin dosyayı göreceğini belirler.

Dolandırıcılık suçunda tutuklama olur mu?

Dolandırıcılık, CMK m.100/3’teki katalog suçlar arasında sayılmamıştır. Buna rağmen kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerle birlikte kaçma, delilleri yok etme veya tanık ve mağdur üzerinde baskı kurma riski varsa tutuklama kararı verilebilir. Kararın beklenen cezayla ölçülü olması gerekir. Tutuklama yerine yurt dışı yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme veya güvence gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir.

Görev değişikliği tutukluluk üst sınırı bakımından da sonuç doğurabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde CMK m.102’ye göre genel üst sınır bir yıl, zorunlu hâllerde altı ay uzatmadır; soruşturma evresi için ayrıca altı aylık sınır vardır. Fakat bağlantılı örgüt suçu, toplu suç hükümleri ve geçiş döneminde ağır cezada görülmeye devam eden dosyalar hesabı değiştirebilir. Bu nedenle yalnız suç adından hareketle tahliye tarihi hesaplanamaz.

Dolandırıcılık nasıl ispatlanır?

Dolandırıcılık suçu çoğu zaman tek bir belgeyle ispatlanmaz. Savcılık ve mahkeme, hileli düzenin nasıl kurulduğunu ve mağdurun hangi nedenle ödeme yaptığını gösteren delilleri birlikte ele alır.

Başlıca deliller şunlardır:

• Banka dekontları ve hesap hareketleri.
• Telefon görüşme kayıtları, mesajlar ve e-postalar.
• İlan sayfaları, kullanıcı hesapları ve URL kayıtları.
• Sözleşmeler, faturalar, teslim belgeleri ve sahte olduğu ileri sürülen evrak.
• Kamera görüntüleri ve tanık anlatımları.
• IP, cihaz, hat ve platform kayıtları.
• Paranın aktarıldığı sonraki hesaplara ilişkin mali hareketler.
• Şüphelinin benzer yöntemlerle gerçekleştirdiği bağlantılı işlemler.

Ekran görüntülerini kırpmak veya yalnız karşı tarafın mesajlarını saklamak bağlamın kaybolmasına yol açabilir. Yazışmaların tamamını, tarih ve hesap bilgileri görünecek şekilde koruyun. Telefonu sıfırlamayın, hesabı kapatmayın ve delilleri değiştirmeyin. Savcılık gerektiğinde bankalardan, iletişim şirketlerinden ve platformlardan kayıt isteyebilir.

Gayrimenkul işlemlerinde tapu kayıtları, vekâletnamenin düzenlendiği noter ve tarih, satış vaadi sözleşmesi, kapora dekontu, ilan metni ve tarafların tapu randevusu öncesi yazışmaları özellikle önemlidir. Sahte vekâletnameyle satış, aynı taşınmaz için birden çok kişiden kapora alınması veya gerçekte bulunmayan bir taşınmazın pazarlanması dolandırıcılıkla birlikte resmî ya da özel belgede sahtecilik suçlarını da gündeme getirebilir. Gerçek bir taşınmaz satışında sonradan çıkan imar veya teslim sorunu ise başlangıçtaki hile kanıtlanmadıkça özel hukuk uyuşmazlığı olarak kalabilir.

Dolandırıcılık suçlamasıyla karşılaşan kişi ne yapmalıdır?

Hakkınızda soruşturma varsa CMK m.147 uyarınca yüklenen suç hakkında açıklama yapmama ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır. İfade vermeden önce isnadı ve ulaşılabilen delilleri öğrenin; avukatınızla görüştükten sonra susma hakkını kullanabilir veya olayın akışını belgelerle açıklayabilirsiniz. Yalnız “borcumu ödeyemedim” veya “hesap bana ait değil” şeklindeki soyut bir cümle, başlangıçtaki kast ve hesap kullanımına ilişkin delilleri karşılamayabilir.

Özellikle şu kayıtları koruyun:

• Sözleşme ve teklif belgeleri.
• Ürün tedariki veya hizmet hazırlığına ilişkin faturalar.
• Teslim girişimleri ve kargo kayıtları.
• İade teklifleri ve yapılan ödemeler.
• Hesaba erişen cihazlar ve banka bildirimleri.
• Kimlik veya hesabın üçüncü kişilerce kullanıldığı iddiasını destekleyen kayıtlar.

Mağdura baskı yapmayın, yazışmaları silmeyin ve gerçeğe aykırı yeni belge oluşturmayın. İfade vermeden önce isnat edilen fiili ve soruşturma evrakındaki temel delilleri bir ceza avukatıyla incelemek, savunmanın olayın gerçek akışına dayanmasını sağlar. Bu süreçte Pendik ceza avukatı sayfasından büromuzun ceza soruşturması ve dava hizmetleri hakkında bilgi alabilirsiniz.

Türkçe bilmeyen şüpheli, sanık, mağdur veya tanık için soruşturma ve kovuşturma sırasında tercüman görevlendirilir. CMK m.202 kapsamındaki bu hak, yabancı kişinin isnadı, soruları ve beyanlarının sonuçlarını anlayabilmesi içindir; yalnız duruşma aşamasıyla sınırlı değildir.

Dolandırılan para geri alınabilir mi?

Ceza soruşturmasının başlaması, paranın doğrudan mağdura ödenmesini sağlamaz. Yine de hızlı bildirim, para çekilmeden veya başka hesaplara dağıtılmadan koruma tedbiri alınmasını sağlayabilir.

CMK m.128/A, TCK m.158/1-f ve m.158/1-l kapsamındaki şüpheli işlemlerde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısına suçta kullanılan hesabı 48 saate kadar askıya alma imkânı verir. Kurum işlemi ve hesap hareketlerini derhâl savcılığa bildirir. Askıya alınan hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla, gecikmede sakınca varsa savcının yazılı emriyle elkonulabilir. Paranın mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma sırasında iade edilebilir.

CMK m.128 ise dolandırıcılıktan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa şüpheli veya sanığın banka hesabı, taşınmazı, aracı, şirket payı ve diğer malvarlığı değerleri hakkında elkoyma kararı verilmesine imkân tanır. Bu geçici koruma tedbiridir. TCK m.54 ve m.55’teki müsadere ise suçta kullanılan eşya veya suçtan elde edilen kazanç hakkında hükümle verilen nihai karardır. Suç geliri mağdura iade edilebiliyorsa kazanç müsaderesi iadenin yerine geçmez.

Bankaya karşı başvuruda işlemin niteliği ayrıca ayrılır. Kart veya hesaptan kullanıcının bilgisi ve onayı dışında yapılan işlem ile mağdurun aldatılarak şifreyi paylaşması ya da transferi bizzat onaylaması aynı hukuki zeminde değildir. İlki yetkilendirilmemiş ödeme işlemi hükümlerini; ikincisi bankanın güvenlik ve bilgilendirme yükümlülükleri ile müşterinin ağır kusuru gibi tartışmaları öne çıkarabilir. Bankaya derhâl yazılı bildirim yapın ve işlem kayıtlarının korunmasını isteyin.

Ceza sürecinin yanında alacak, sebepsiz zenginleşme veya tazminat talebi için hukuk mahkemesinde dava ya da uygun hâllerde icra takibi gerekebilir. TBK m.72’de haksız fiil tazminatı için zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, fiilden itibaren on yıllık süre vardır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu uzun süre uygulanır. TBK m.82’de sebepsiz zenginleşme talebi için geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki ve zenginleşmeden itibaren on yıllık süre öngörülür. Hangi talebin kime yöneltileceği ödeme ilişkisine, hesabın sahibine, paranın sonraki hareketlerine ve eldeki belgelere göre belirlenir.

Dolandırıcılık başka hangi suçlarla karışabilir?

Mal başlangıçta sahibinin rızasıyla belirli bir amaç için teslim edilmiş, daha sonra bu amaca aykırı kullanılmışsa güveni kötüye kullanma suçu tartışılabilir. Başkasına ait banka veya kredi kartı ya da kart bilgisi rıza dışında kullanılmışsa TCK m.245; sahte resmî veya özel belge düzenlenmiş ya da kullanılmışsa TCK m.204 veya m.207; suçtan elde edilen değerlerin kaynağı gizlenmeye çalışılmışsa TCK m.282 gündeme gelebilir.

Bu ayrım yalnız suç adını değiştirmez. Şikâyet, uzlaştırma, görevli mahkeme, ceza aralığı ve elkoyma koşulları da değişebilir. Başlangıçta malın nasıl teslim edildiği, hilenin hangi anda kurulduğu, kart veya hesabın kimin iradesiyle kullanıldığı ve sahte belgenin ne işe yaradığı suç vasfını belirleyen başlıca olgulardır.

Hukuki destek ne zaman alınmalıdır?

Mağdursanız ilk saatlerde bankaya bildirim yapın ve dijital delilleri koruyun; gecikme, paranın başka hesaplara aktarılmasını ve bazı platform kayıtlarının kaybolmasını kolaylaştırabilir. Şüpheli veya sanıksanız ifade öncesinde suç vasfını, hesap hareketlerini ve dijital kayıtları inceleyin. Özellikle birden fazla mağdur, çok sayıda banka hesabı, internet ilanı, şirket faaliyeti, sahte belge veya tutuklama talebi bulunan soruşturmalarda erken hukukî destek delil ve süre kaybını önleyebilir.

Her olayda kullanılacak yol aynı değildir. Olayın tarihini, ödeme dekontlarını, yazışmaları ve varsa soruşturma evrakını birlikte görmek; basit dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık veya yalnız özel hukuk uyuşmazlığı ihtimallerini ayırmayı kolaylaştırır.

Faydalandığımız kaynaklar:

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20, 21, 35, 37 ile 39, 43, 50, 51, 54, 55, 66, 67, 73, 155, 157, 158, 159, 167, 168, 204, 207, 220, 245 ve 282.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.12, 100, 102, 109, 128, 128/A, 147, 202, 231, 253 ve 254.
• 5235 sayılı Kanun m.11, m.12 ve geçici m.7; 7571 sayılı Kanun m.12, m.13 ve m.39.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 ve m.82.
• 7589 sayılı Kanun m.13, m.15, geçici m.1 ve m.26.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/58, K. 2016/335, 04.10.2016.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/19266, K. 2024/10774, 26.09.2024.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/40774, K. 2025/12705, 07.10.2025.
• Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2012/4955, K. 2014/361, 15.01.2014.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/73, K. 2024/142, 27.03.2024.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/485, K. 2020/156, 05.03.2020.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2845, K. 2024/7357, 03.06.2024.