İşyeri Haczi – İşyerine Hacze Geldiler Ne Yapmalıyım?

İşyerinize başkasının borcundan dolayı hacze gelindiyse istihkaklı haciz söz konusudur. İşyerinize kendi borcunuzdan dolayı hacze gelindiyse ve vergi levhası sizin adınıza ise yapabileceğiniz şeyler daha azdır. Alacaklı vekili ve haciz memuru çok hızlı bir şekilde işlemlere başlar. Haciz mahalinde borçlu olarak ya da üçüncü kişi olarak vereceğiniz beyanlar çok önemlidir. Hak kaybına uğramamak için mutlaka bir avukata ulaşmalısınız.

Haciz ve icra işlemleri çok hızlı ilerleyen, sürelerin çok kısa olduğu, alacaklıların birbiriyle yarıştığı çok stresli bir alandır. Bu alanda avukatsız ilerlemeye çalışırsanız haksız hacizlere karşı bir şey yapamaz, hakkınızı savunamaz bir durumda kalır hem malınızdan hem işletmenizden olursunuz.

Temelde aynı olmakla birlikte pratikte ev haczi ile işyeri haczi epey farklıdır. Ev haczi için yazımızı okuyabilirsiniz. Ancak işyeri haczi ekonomik risk bakımından her zaman daha hayatidir.

İşyeri Haczi Nedir?

İki türlü haciz vardır: Kaydi haciz (hükmi haciz/hukuki haciz) ve fiili haciz (muhafazalı veya muhafazasız). İşyerine gelen haciz kaydi haciz veya fiili haciz olabilir. Kaydi hacizse şirketin aracına, gayrimenkullerine haciz konulmuştur. Vaya alacaklı olduğunuz icra dosyalarındaki hak ve alacaklarınız haczedilmiş olabilir. Üçüncü kişilerdeki alacaklarınız haczedilmiş olabilir, yani borçlularınıza veya iş yaptığınız müşterilerinize İİK 89/1 kapsamında haciz ihbarnamesi gönderilmiş olabilir. 89/1 haciz ihbarnamesi kısa ve öz olarak şu demektir: “bu kişi artık bana borçlu, buna yapacağın bir ödeme varsa artık bana yapacaksın.” Tarafı olduğunuz icra dosyalarını inceleyerek bu durumdan haberdar olabilirsiniz.

Eğer fiili hacizse, o zaman işyerinize haciz memuru, avukat ve polis gelir. Polis güvenliği sağlamak ve işlemin engellenmemesi için mahalde bulunur. Avukat da alacaklının avukatıdır. Alacaklı vekili olarak avukat, işyerine mahalde bulunan malların haczini talep etmek ve mümkünse malları muhafaza altına almak için gelmiştir.

Haciz İle Muhafaza Arasındaki Fark Nedir?

Haciz, malın hukuken takip dosyasına bağlanmasıdır. Muhafaza ise malın borçlunun elinden alınarak yediemine veya depoya teslim edilmesi gibi fiilî koruma işlemidir.

İİK m. 88 uyarınca:

• para ve kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder,
• diğer taşınırlar, masrafı alacaklıdan peşin alınarak muhafaza altına alınabilir,
• alacaklı kabul ederse mal, istendiğinde teslim edilmek şartıyla geçici olarak borçlu veya üçüncü kişi nezdinde bırakılabilir,
• haczedilmiş fakat muhafaza edilmemiş mal, satış aşamasında muhafaza altına alınabilir veya alıcıya teslime hazır hâle getirilebilir.

 Bu nedenle “tutanağa yazıldıysa eşya hemen götürülür” demek de, “haczedilen mal kesinlikle yerinde kalır” demek de doğru değildir.

İşyeri Haczi İçin Mahkeme Kararı Gerekir Mi?

Hayır, işyeri haczi için mahkeme kararı gerekmez. Sırf ticari işyeri olarak kullanılan bir yerde haciz yapılması için konut haczindek İİK 79/a onayı aranmaz. İcra takibinin haciz aşamasına gelmiş olması ve alacaklının haciz talebi üzerine icra dairesince işlem yapılması yeterli olabilir. Bununla birlikte adres aynı zamanda konut olarak kullanılıyorsa veya işyeri ile konut bölümleri iç içeyse özel değerlendirme gerekir.

Mahkeme kararı gösterilmediği gerekçesiyle görevlilere fiziksel olarak engel olmak doğru değildir. Bunun yerine dosya numarasını, haciz talebini ve işlemin dayanağını sorun; konut niteliği varsa bunu söyleyip tutanağa yazdırın. Usulsüzlük iddiası sonradan icra mahkemesi önüne taşınabilir.

İşyerine Ne Zaman Hacze Gelinir?

İşyeri haczi ne zaman gelir bunu bilmek mümkün değildir. Kural olarak size karşı başlatılan icra takibi kesinleştikten sonra haciz isteme yetkisi doğar. Takip kesinleştikten birkaç gün sonra alacaklı vekili şirketinize hacze gelebilir. İhtiyati hacizde ise kesinleşme şartı yoktur, süreç çok daha hızlı olur.

İşyerine Hacze Gelmeden Önce Haber Verilir Mi?

Hayır, genellikle işyerinize hacze gelmeden önce size haber verilmez. Çoğu durumda alacaklı taraf, hacze habersiz gitmeyi tercih eder. Ancak bazı durumlarda sizi ödemeye zorlamak için yakında hacze geleceklerini söyleyebilirler. Hukuken de haczin size haber verilmesi gerekmez, dolayısıyla “hacizden haberim yoktu” demek, işlemi geçersiz hâle getirmez.

Borçlu haciz yerinde değilse ve hemen hazır edilmesi mümkün değilse haciz gıyabında yapılabilir. İcra görevlisi, şartları varsa kilitli yer ve dolapların açılmasını isteyebilir; gerektiğinde bunlar zorla açtırılabilir. Bu yetkiler İİK m. 80 kapsamında düzenlenmiştir.

Haciz tutanağı düzenlenirken borçlu veya adına tebligat almaya yetkili kişi bulunmuyorsa, İİK m. 103 (103 davetiyesi) uyarınca borçlu tutanağı inceleyip diyeceğini bildirmesi için icra dairesine davet edilir. Haciz sırasında yetkili kişi varsa tutanak örneği ona verilir ve ayrıca haber verilmez.Haciz tutanağı düzenlenirken borçlu veya adına tebligat almaya yetkili kişi bulunmuyorsa, İİK m. 103 uyarınca borçlu tutanağı inceleyip diyeceğini bildirmesi için icra dairesine davet edilir. Haciz sırasında yetkili kişi varsa tutanak örneği ona verilir ve ayrıca haber verilmez.

Haciz Prosedürü – Şirkete Haciz Geldiğinde Ne Olur?

İşyeri haczinde prosedür ve işlem sırası genellikle şöyle olur:

1. Mahalde bulunanların kimlik tespiti yapılır.
2. Haciz memuru işyeri yani haciz mahali adresini tutanağa yazarak tutanağa başlar.
3. Haciz memuru tutanağa işyeri tabelasında ne yazdığını ve işyerinin faaliyet alanı gibi hususları yazar. Vergi levhasının sunulmasını ister ve mahaldeki vergi levhasının kime veya hangi şirkete ait olduğunu tutanağa geçirir.
4. Alacaklı vekilinin beyanları tutanağa alınır. (Genellikle özet olarak “işbu işyeri ve işyerinde bulunan mallar borçluya aittir, haczini talep ediyorum” şeklinde olur.)
5. Mahalin gezilmesi ve haczi kabil malların tespiti yapılır.
6. Tespit edilen ve haczi kabil olup alacaklı vekilince haczi talep edilen mallar tutanağa yazılır.
7. Eğer mümkünse ve malların ortalama fiyatı/değeri ufak bir soruşturmayla ve araştırmayla anlaşılacak şekildeyse haciz memuru tarafından mallara re’sen kıymet takdiri yapılır. (Aksi durumda mahale daha sonra bilirkişi giderek kıymet takdiri yapar.)
8. Borçlunun veya mahalde bulunan istihkak iddiacısının beyanı alınır.
9. Alacaklı vekiline tekrar söz verililir.
10. İcra memuru İİK 97 veya İİK 99’a göre haciz yaptığını tutanağa yazar. 
11. Talimat dairesiyse İİK 97 ve İİK 99 hakkında karar vermeyi esas icra dairesine bırakarak tutanağı kapatır.
12. Esas icra dairesiyse; İİK 97’e göre haczedildiyse borçluya, İİK 99’a göre haczedildiyse alacaklıya 7 gün içinde istihkak davası açması için süre verilir ve tutanak kapatılır.

İşyerine Haciz Gelirse Ne Yapmalıyım?

“Dükkâna haciz geldi, ne yapmalıyım?” veya “şirkete haciz geldi ne yapmalıyım?” diye merak ediyorsanız öncelikle paniğe kapılmayın ve hemen bilinçsizce ödeme yapmaya veya görevlileri engellemeye kalkmayın. Önce haczin sebebini, alacaklının kim olduğunu, borcun ne kadar olduğunu, ne kadarının anapara ne kadarının faiz olduğunu öğrenin. İlk amaç, işlemi doğru belgelemek ve hak kaybını önlemektir.

Haciz sırasında şu sırayı izleyin:

1. İcra görevlisinin kimliğini ve icra dosyası numarasını öğrenin.
2. İşlemin hangi borçlu ve hangi takip dosyası için yapıldığını kontrol edin.
3. İcra memuruna dosya borcu hakkında kapak hesabını, takipte kesinleşen miktar ve faiz miktarını sorun. 
4. Haczedilmek istenen her eşyanın kime ait olduğunu açıkça söyleyin.
5. Mal üzerinde haciz varsa mutlaka söyleyin, zaten icra memuru soracaktır.
6. Başkasına ait mal için fatura, kira veya leasing sözleşmesi, teslim belgesi, ödeme kaydı ve demirbaş kaydı gibi belgeleri gösterin.
7. Mesleğinizi sürdürebilmeniz için zorunlu olduğunu düşündüğünüz araçlar yönünden bu beyanı gerekçesiyle birlikte tutanağa yazdırın.
8. Marka, model, seri numarası, adet ve yaklaşık değerin tutanağa doğru geçirildiğini kontrol edin.
9. Eksik ya da yanlış beyan varsa düzeltilmesini isteyin; tutanağı okumadan imzalamayın.
10. Tutanak örneğini alın ve aynı gün bir icra avukatına inceletin.

İmza atmamak haczi kendiliğinden geçersiz kılmaz. Buna karşılık, “bu mal başkasına aittir”, “bu makine veya bu araç mesleğin fiilen yürütülmesi için zorunludur” veya “haciz borcu açıkça aşmaktadır” (taşkın haciz) şeklindeki beyanlarını işlem anında mutlaka tutanağa yazdırmalısınız. Bu sonraki süreçte hak kaybına uğramamanız için hayati önemdedir.

İşyerinde Haciz Edilebilecek (Haczedilebilecek) Mallar

Kural olarak borçluya ait ve ekonomik değeri bulunan taşınır mallar haczedilebilir. Stok ürünleri, satılmak üzere tutulan mallar, fazla demirbaşlar, üretim makineleri, elektronik cihazlar, araçlar, kasa mevcudu ve işyerindeki para bu kapsama girebilir. 

Ekonomik değeri bulunmayan mallar, sırf borçluyu sıkıntıya sokmak, eziyet etmek veya rahatsızlık vermek için haczedilemez. Ancak her mal için borçluya aidiyet, haczedilmezlik ve ölçülülük ayrıca değerlendirilmelidir.

Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyalar kanunen korunabilir. Terzinin temel dikiş makinesi veya bir ustanın zorunlu el aletleri buna örnek gösterilebilir. 

Ancak, İİK m. 82’deki mesleki eşya koruması, borcun o eşyanın bedelinden doğmaması şartına bağlıdır. Örneğin haczedilmez olduğu ileri sürülen makinenin kendi satın alma bedeli ödenmemişse, bu istisna nedeniyle koruma uygulanmayabilir.

Buna karşılık büyük sermayeli, çok makineli veya mal ve ekipman ağırlıklı bir işletmede bütün cihazların “meslek için gerekli” denilerek haciz dışında bırakılması mümkün değildir. Kural olarak şirket tüzel kişiliği, gerçek kişiye özgü mesleki eşya haczedilmezliğinden yararlanamaz. 

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin E. 2022/9237, K. 2023/2038 sayılı kararı, anonim şirket fabrikasındaki eşyanın sökülmesinin üretimi durduracağı ileri sürülmüş olsa da şirketin gerçek kişi gibi meslek sahibi olamayacağı yönündeki kararı onamıştır. Ancak mahalde borcu karşılamaya yeter miktarda ekonomik değeri olan bir makine varken, sırf borçluyu sıkıntıya sokmak için işletmenin devamı için hayati önemdeki bir makine haczedilemez. 

Bilgisayar, yazıcı, üretim makinesi veya servis aracı için yalnız “işimi yaptığım cihaz haczedilemez” demek yeterli olmayabilir. İşletmenin ölçeği, aynı işi gören başka eşya bulunup bulunmadığı, borçlunun gerçek kişi mi şirket mi olduğu ve faaliyetin bedenî emeğe mi sermayeye mi dayandığı önemlidir. 

Eğer işyerinizdeki bir mal haczedilmezlik kapsamına giriyorsa buna ilişkin şikayet beyanınızı mutlaka sözlü olarak ifade edin ve tutanağa geçirin. Ancak bu aşamada sizin hangi malın haczedilip haczedilemeyeceğine dair karar vermeniz zor olabilir, o sebeple bir avukatı mahale çağırmanızı tavsiye ederiz.

Bu ayrım önemlidir:

• Gerçek kişi borçlu: Emek ağırlıklı mesleğin zorunlu aracı için haczedilmezlik şikâyeti gündeme gelebilir.
• Şirket borçlu: Üretim için gerekli olma, tek başına İİK m. 82 kapsamında mesleki eşya koruması sağlamaz.
• Ortağın şahsi borcu: Şirkete ait malların haczi, borçlu ve malik sıfatları farklı olduğu için istihkak ve tüzel kişilik ayrılığı bakımından incelenir.
• Şirket borcu: Ortağın kişisel malları, ortağın ayrıca borçlu veya sorumlu olduğu bir hukuki sebep yoksa doğrudan şirket malı gibi değerlendirilemez.

Faturalı Malın Haczi Mümkün Mü? Malın Faturasını Sunarak Haczi Engelleyebilir Miyim?

Hayır, malın faturasını sunsanız bile o an o malın hukuken haczedilmesini engelleyemezsiniz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin E. 2019/3031, K. 2019/5702 sayılı kararında, ayırt edici özelliği bulunmayan mallara ilişkin faturanın somut olayda mülkiyet karinesini çürütmeye tek başına yeterli olmadığı kabul edilmiştir.

Öte yandan fatura; ödeme kaydı, banka hareketi, usulüne uygun ticari defter, vergi kaydı, teslim belgesi ve eşyanın ayırt edici bilgileriyle doğrulanırsa güçlü delil hâline gelebilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin E. 2021/6673, K. 2021/8448 sayılı kararı, faturanın ve ödemelerin ticari defterlere işlenip işlenmediğinin banka ve vergi kayıtlarıyla birlikte araştırılması gerektiğini vurgulamıştır.

O an engelleyemeseniz bile, daha sonra mala ilişkin faturaları dosyaya beyan olarak sunup haczin kaldırılmasını talep ederek hacizlerin kalkmasını sağlayabilirsiniz.

İşyerinde Başkasına Ait Mallar Haczedilebilir Mi?

Bir eşyanın işyerinde bulunması, her durumda borçluya ait olduğu anlamına gelmez. Makine leasing şirketine, ürün tedarikçiye, bilgisayar başka bir şirkete veya ekipman işyeri sahibine ait olabilir. Böyle bir durumda üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin iddiası, yani istihkak iddiası gündeme gelir. Yani, haczedilebilir ancak üzerinde istihkak iddiası bulunan bir haciz olur, kısacası istihkaklı haciz olur. Buna dair beyanlarınızı mutlaka hem sözlü olarak ifade etmelisiniz hem de tutanağa geçmelisiniz. Daha sonra dosyaya beyanlarınızı sunarak söz konusu mallar üzerindeki haczin kaldırılmasını talep etmelisiniz.

Haciz sırasında:

• üçüncü kişinin adı veya şirket unvanı,
• eşyanın hangi hukuki ilişkiyle işyerinde bulunduğu,
• fatura ve ödeme bilgisi,
• marka, model ve seri numarası,
• kira, leasing, konsinye veya teslim sözleşmesi

tutanağa açıkça yazdırılmalıdır.

İstihkak İddiası İçin Süre Kaç Gündür?

İİK m. 96 uyarınca haczi öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybedebilir. İddia üzerine alacaklı ve borçluya itirazlarını bildirmeleri için üç günlük süre verilir.

Mal yalnızca üçüncü kişinin zilyetliğindeyse İİK m. 99 kapsamında farklı bir usul uygulanır ve üçüncü kişi aleyhine istihkak davası açması için alacaklıya yedi gün verilir. Bu nedenle “davayı her durumda üçüncü kişi açar” veya “her durumda alacaklı açar” şeklinde tek cümlelik bir cevap doğru değildir; malın haciz anında kimin zilyetliğinde olduğu belirleyicidir.

Borcu Aşan İşyeri Haczi Yapılabilir Mi?

Hayır. İİK m. 85, borçlunun mal, alacak ve haklarından ana para, faiz ve masraflar dâhil bütün alacağa yetecek miktarın haczedileceğini; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamayacağını açıkça düzenler. Yani borçtan fazla haciz yapılamaz. Bu taşkın haciz olur.

Ayrıca:

• paraya çevirme, muhafaza ve idare masrafını karşılamayacağı açık olan değersiz mallar haczedilmemelidir,
• üçüncü kişiye ait olduğu veya üzerinde üçüncü kişi hakkı bulunduğu bildirilen malların haczi en sona bırakılmalıdır,
• icra görevlisi borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar dengelemelidir.

Borcu açıkça aşan haciz bulunduğu düşünülüyorsa dosyadaki güncel borç, diğer hacizler, malların gerçek piyasa değeri ve satışta elde edilebilecek muhtemel bedel birlikte değerlendirilir. Aşkın haciz iddiası icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülebilir.

Normalde Haczedilemeyecek Bir Mal Haczedilirse Ne Yapmak Gerekir?

Alacaklı vekilinin haczedilmesini talep ettiği malın haczi kabil olup olmadığına karar verecek kişi icra memurudur. Buna rağmen haczedilmez olduğu düşünülen mal haczedilmişse icra mahkemesine memur muamelesini şikâyet gündeme gelir.

İİK m. 16 uyarınca genel şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Bu süre haczi öğrenme tarihinden itibaren başlar.

 Başvuru öncesinde şu belgeleri toplayın:

• haciz tutanağı ve ekleri,
• haczi veya 103 davetiyesini öğrendiğiniz tarihi gösteren belge,
• vergi levhası ve faaliyet kayıtları,
• eşyanın faturası ve ödeme belgesi,
• demirbaş ve amortisman kayıtları,
• kira, leasing veya konsinye sözleşmesi,
• eşyanın mesleki zorunluluğunu gösteren iş akışı ve teknik kayıtlar,
• aynı işi gören başka eşya bulunup bulunmadığını gösteren envanter.

“Nasıl olsa haczedilmezlik kuralı var” düşüncesiyle beklemeyin, harekete geçin ve mutlaka bir icra avukatı bulun.

Haciz İşlemine İtiraz Edilebilir mi?

Haciz işlemine itiraz nasıl olur? Haciz sırasında veya sonrasında kullanılacak yol, sorunun türüne göre değişir. Malın kanunen haczedilemeyeceği düşünülüyorsa haczedilmezlik şikâyeti; mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası ve gerektiğinde istihkak davası; icra memurunun kanuna aykırı işlem yaptığı düşünülüyorsa icra mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir. Borcun hiç olmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ise takip türüne ve dosyanın aşamasına göre farklı yollar gerektirir.

Bu başvuruların bir bölümünde süre, haczi veya işlemi öğrenme tarihinden itibaren yedi gün kadar kısa olabilir. Üçüncü kişinin haczi öğrendikten sonra istihkak iddiasını geciktirmesi de hak kaybına yol açabilir. Her “itiraz” aynı yere verilmez ve icra dairesine dilekçe sunmak tek başına haczi ya da satışı otomatik olarak durdurmaz. Bu nedenle dosya türü, tebligat tarihi ve tutanak görülmeden standart bir dilekçeye güvenmeyin.

Haciz Sırasında Avukat Neden Önemlidir? Avukat Ne Yapar?

Haciz anında asıl mesele yalnız borcu görüşmek değildir. Avukat; dosyanın gerçekten haciz aşamasında olup olmadığını, malların aidiyetini, haczedilmezlik itirazlarını, tutanağın içeriğini ve İİK m. 97–99 ayrımını aynı anda değerlendirebilir. Gerekiyorsa istihkak iddiasının doğru kişi adına kurulmasını, belgelerin sunulmasını ve süreli başvuruların hazırlanmasını sağlar.

Özellikle işyeri haczinde yanlış bir cümle, şirket ile borçlu arasındaki ilişkinin hatalı görünmesine neden olabilir. Sessiz kalmak da malların üçüncü kişiye ait olduğunun sonradan ispatını zorlaştırabilir. Bu nedenle haciz başlamadan önce haber aldıysanız belgeleri hazırlayın; haciz devam ediyorsa tutanağı kapatmadan avukatınıza ulaşmaya çalışın; işlem bittiyse tutanak ve dosya evrakıyla aynı gün bir icra avukatından hukuki yardım alın.

(SSS) SIK SORULAN SORULAR

İşyerinin bir bölümü aynı zamanda konut olarak kullanılıyorsa ne olur?

Haciz yapılmak istenen yer fiilen konut niteliğindeyse İİK m. 79/a kapsamındaki mahkeme onayı prosedürü gündeme gelebilir. Bir tabelanın bulunması veya adresin ticaret sicilinde işyeri olarak görünmesi tek başına her durumu çözmez; yerin fiilî kullanım biçimi önem taşır. Haciz sırasında konut olduğu anlaşılan yere ilişkin kurallar ayrıca değerlendirilmelidir.

Konsinye ürün haczedilebilir mi?

Haciz sırasında mahalde bulunan bütün mallar eğer ekonomik değere sahiplerse haczedilebilir. Alacaklı vekilinin haciz talep etme yetkisi ve icra memurunun da bunları haczetme yetkisi vardır. Siz haczedilen ürünlerden bazılarının konsinye ürün olduğunu ve mülkiyetinin size ait olmadığını iddia etseniz bile bunu durduramazsınız. Mal hukuken haczedilebilir. Ancak siz buna karşı beyanlarınızı mutlaka haciz tutanağına kaydettirin. Ve hacizden sonra süresi geçmeden konsinye ürün haczine karşı dosyaya beyan sunun.

İşyeri kasa haczi yapılabilir mi?

İşyerinin kasasında bulunan para kural olarak haczedilebilir. Paranın günlük ödeme, maaş, vergi veya tedarikçi borcu için ayrıldığı söylenmesi tek başına haczi engellemeyebilir. Para şirkete veya başka bir kişiye aitse bu iddia ve dayanak kayıtlar tutanağa geçirilmelidir. Kasanın açılması, sayım, tahsil edilen tutar ve paranın niteliği konusunda tutanakta açık bilgi bulunmasına dikkat edin. İşyerinde bulunan nakit paranın haczini engellemek çok zordur, çoğu durumda neredeyse imkansızdır.

İşyerindeki bilgisayar, yazıcı ve POS cihazı haczedilebilir mi?

İşyerindeki bilgisayar borçluya ait sıradan bir ticari demirbaşsa haczedilebilir. Tek bilgisayarın kişinin bizzat yürüttüğü emek ağırlıklı mesleğinin zorunlu aracı olması ise haczedilmezlik tartışması doğurabilir. Sonuç; borçlunun gerçek kişi veya şirket olması, faaliyetin niteliği, cihaz sayısı ve eşyanın gerçekten vazgeçilmez olup olmadığına göre belirlenir.

 Bilgisayar haczi sırasında:

• seri numarasını tutanakla karşılaştırın,
• faturayı ve demirbaş kaydını sunun,
• tek zorunlu cihaz olduğunu düşünüyorsanız iş akışını somut biçimde açıklayın,
• cihaz başkasına aitse malikini ve dayanak belgeleri belirtin,
• veri silme, cihaz saklama veya görevlilere fiziken engel olma yoluna başvurmayın.

POS cihazının mülkiyeti bankaya veya ödeme kuruluşuna ait olabilir. Cihazın kendisi ile kartlı satışlardan doğan işletme alacağı da birbirinden farklıdır; alacak, ilgili banka veya ödeme kuruluşu nezdinde ayrıca haczedilebilir.

İşyeri araçları ve ticari araçlar haczedilebilir mi?

Borçlu adına kayıtlı otomobil, kamyonet ve diğer araçlar kural olarak haczedilebilir. Aracın işte kullanılması, tek başına haczi engellemez. Küçük nakliye erbabının geçimini sağladığı araçlar veya emek ağırlıklı mesleğin zorunlu aracı bakımından İİK m. 82 çerçevesinde somut olay incelemesi yapılabilir.

Aracın değeri ihtiyacı karşılayacak makul aracın değerinden yüksekse, satış bedelinden uygun bir aracın alınmasına yetecek kısmın borçluya bırakılması da gündeme gelebilir.

Krediyle aldığım makinenin borcunu ödemedim, hacze geldiklerinde o malı haczedebilirler mi? 

Evet, haczedilebilir. Borcun sebebi mesleki eşya ise, İİK m. 82 kapsamında borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyanın haczedilemeyeceği kuralı uygulanmaz. Mesela krediyle bir dikiş makinesi aldınız ve ödemediniz, geldiklerinde o malı haczedebilirler.

Esnafa haciz gelir mi?

Esnaf olmak hacze karşı genel bir muafiyet sağlamaz. Takip kesinleşmiş ve haciz aşamasına gelmişse esnafın banka hesabı, aracı, stokları ve haczedilebilir işyeri malları için işlem yapılabilir. Bununla birlikte faaliyeti sermayeden çok kendi bedenî çalışmasına dayanan esnafın mesleğini sürdürebilmesi için zorunlu eşyaları İİK m. 82 kapsamında korunabilir. Hangi aracın veya ekipmanın zorunlu olduğu, işin ve işletmenin ölçeğine göre belirlenir. Somut durumunuz için bir icra avukatına danışın.

Şahıs şirketine haciz gelir mi?

Evet, şahıs şirketi olması da durumu değiştirmiyor. İşletmeniz neredeyse, resmi adresiniz olsun veya olmasın fark etmez, oraya haciz memurları gelebilir ve mallarınızı haczedebilir.

Haczedilen işyeri malları hemen götürülür mü?

Her haczedilen mal aynı anda götürülmez. Mal borçluya yediemin olarak bırakılabilir veya muhafaza altına alınabilir. Mal üçüncü kişinin elindeyse ve üçüncü kişi yedieminliği kabul ederse, İİK m. 99 kapsamındaki şartlarda malın muhafaza altına alınmaması söz konusu olabilir. İcra müdürünün işlemi İİK m. 97 veya m. 99 kapsamında değerlendirmesi; istihkak davasını kimin açacağını, ispat yükünü ve malın muhafazasını doğrudan etkileyebilir. Bu ayrım yalnız bir madde numarası değildir; haciz anında avukat desteğinin en önemli sebeplerinden biridir.

Başkasının borcundan dolayı evime veya işyerime haciz gelebilir mi?

Teoride hayır ancak pratikte evet. Bir kişinin borcu nedeniyle, kural olarak başka bir kişinin malı haczedilemez. Fakat alacaklı borçlunun o adreste faaliyet gösterdiğini veya malların gerçekte borçluya ait olduğunu ileri sürerek haciz talep edebilir. Bu durumda “borç benim değil” demek tek başına yeterli olmaz; işyeri ve mallarla borçlu arasındaki fiilî ve hukuki bağ araştırılır.

Borçluyla aynı evde yaşamak, akraba olmak, aynı soyadı taşımak veya geçmişte ortaklık kurmuş olmak bütün malların borçluya ait sayılması için tek başına yeterli değildir. Buna karşılık aynı adres, ortak çalışanlar, tabela, telefon, internet sitesi, stok ve müşteri çevresi gibi olgular birlikte değerlendirilebilir. Gerçek dışı devirler veya yalnız hacizden kaçınmak amacıyla oluşturulmuş belgeler hak korumaz ve ayrıca başka uyuşmazlıklara yol açabilir.

Kardeşimin borcundan dolayı hacze gelebilirler mi?

Kardeşinizin sizinle beraber iş yaptığı iddiasıyla işyerinizde haciz talep edilmesi ihtimali vardır. Haciz sırasında malların size ait olduğunu ve kardeşinize ait olmadığını, kendisinin işletmeyle bir ilgisinin bulunmadığına dair iddialarınızı belirtin ve belgeleri sunun. Ancak kardeşinizle geçmiş ticari bağlarınız varsa işiniz daha zordur, mutlaka bir avukata danışın ve haciz sırasında avukatın yönlendirmeleriyle beyan sunun. Dosyanızı da hemen bir avukatın takip etmesini sağlayın.