Maaşın Elden Ödenmesi ve İşçinin Hakları (2026 Güncel Rehber)

İşçi ve işveren arasında en çok karşılaşılan uyuşmazlıkların başında, maaşın bir kısmının banka aracılığıyla ödenip resmi kayıtlarda düşük gösterilerek maaşın kalan kısmının elden verilmesi gelmektedir. Uygulamada maaşın elden ödenmesi, işçinin sigortasının asgari ücrete kadarki kısmının banka yoluyla ödenmesi, kalan kısmının elden ödenmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Böyle bir durumla karşı karşıyaysanız “SGK Primlerinin Eksik Yatırılması Durumunda İşçi Hakları Nelerdir?” yazımızı mutlaka okumanızı tavsiye ederiz.

Peki işçiye maaşın bir kısmının elden ödenmesi veya asgari ücretten gösterilmesi yasal mıdır? Bordroda düşük gösterilen ücretler karşısında işçinin yasal hakları nelerdir? Elden ödeme yasağı, SGK primlerinin eksik bildirilmesi sebebiyle işçinin haklı fesih imkanı, kıdem tazminatı talebi ve gerçek ücret tespiti hakkında bilinmesi gereken tüm detaylar bu rehberde yer almaktadır. 

İşçiye Maaşın Tamamının Elden Ödenmesi Mümkün Müdür? 

İşçiye maaşın elden ödenmesi mümkündür. Eğer bir işyerinde 2 veya daha az sayıda işçinin çalışıyorsa, işveren maaşı imza karşılığında (makbuz/bordro ile) elden ödeyebilir. Yani kamuoyunda maaşımı elden teslim aldım yazısı olarak bilinen bir evrak imzalatılmak suretiyle maaş alınabilir. Ancak işyerinde 3 veya daha fazla kişi çalışıyorsa bu durumda işçiye maaşın elden ödenmesi yasaktır. Bu durumda işverene idari para cezası uygulanabilir.

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik madde 10’da işçiye maaşın nasıl ödeneceği hususu düzenlenmiştir:

“İşyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının en az 3 olması halinde, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler.”

Maaşın Bir Kısmının Bankadan, Bir Kısmının Elden Ödenmesi Mümkün Müdür?

İşyerinde çalışan işçi sayısı kaç olursa olsun, maaşın bir kısmının asgari ücret üzerinden bankaya yatırılıp kalanının elden teslim edilmesi yasaktır.

2 veya daha az işçi çalıştıran işyerlerinde ücretin tamamı elden ödenebilir. 3 ve üzeri işçi çalıştıran yerlerde ücretin tamamı bankadan yatmak zorundadır. Ancak her iki durumda da ücreti bölerek bir kısmını elden vermek mümkün değildir. 

Yani, işçinin maaşının bir kısmının elden bir kısmının ise banka üzerinden ödenmesi veya maaşının tamamını elden verilmesi, yasal olarak geçerli olmayan bir uygulamadır. Bu tür durumlar sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden değil düşük gösterilen bir ücret üzerinden ödenmesine yol açabilir. Bu da işçi için ciddi hak kayıplarına sebebiyet verir. Çünkü emeklilik maaşı işsizlik sigortası gibi sosyal haklar, eksik ödeme yapılan tutara dayalı olarak hesaplanır. Dolayısıyla bu tür uygulamalar hem işçinin haklarını zedeler hem de işverenin hukuki sorumluluğu gündeme gelir.

Uygulamada en sık karşılaşılan usulsüzlüklerden biri, işçinin maaşının asgari ücret kadarlık kısmının bankaya yatırılması, kalan net kısmının ise elden verilmesidir. 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan “Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik”in 10. maddesi bu konuyu düzenlemiştir. İlgili madde uyarınca; banka aracılığıyla ödeme yapma zorunluluğu kapsamındaki bir işyerinde işveren, işçiye o ay içinde yapacağı her türlü ödemenin kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarının tamamını banka kanalıyla ödemek zorundadır.

Buradaki “her türlü ödeme” ifadesi; sadece maaşı değil, fazla mesai ücretini, primleri, ikramiyeleri ve yol-yemek gibi yan hakları da kapsamaktadır. Dolayısıyla ücret ödemelerinin bölünmesi, bir kısmının bankadan bir kısmının kayıt dışı yani elden yapılması yasaktır.

Maaşın bir kısmının elden verilmesi haklı nedenle fesih sebebidir. Uygulamada işçi bordrosunda maaşın düşük gösterilmesi durumunda iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilirse, yasal haklar resmi kayıtlardaki düşük ücret üzerinden hesaplanır ve işçinin kıdem tazminatı ile diğer işçilik hakları büyük zarar görür

İşçinin maaşı düşük gösterilir ve diğer kısmı elden ödenirse, işçi maaşını eksik veya hiç alamadığında hukuki yollara başvurmakta zorluk çekebilir. Zira maaşın elden alındığı ve eksik yatırıldığı hususu ispata muhtaç hale gelir.

Hak kayıplarının önüne geçebilmek için işçinin gerçek ücretinin mahkemece tespit edilmesi önemlidir.

Sigortanın Asgari Ücretten Gösterilmesi Kalan Ücretin Elden Alınması

İşçinin maaşının asgari ücretten gösterilip üstünün elden ödenmesi ya da çalışma günlerinin eksik bildirilmesi, işçinin geleceğini doğrudan olumsuz etkileyen bir hak ihlalidir. Bu durum aslında sgk primlerinin eksik ödenmesi durumudur. 

SGK Primlerinin Eksik Yatırılması Haklı Fesih Nedeni Midir?

Evet, SGK primlerinin eksik yatırılması, asgari ücretten gösterilip üstünün elden verilmesi veya farkın başka hesaba atılması işçi için haklı fesih nedenidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin II. fıkrasının (e) bendi; “İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse…” işçinin iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin derhal feshedebileceğini düzenler.

 İş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi, kıdem tazminatı ve elden ödenen maaş farklarını talep etmek için dava açmadan önce yasal bir zorunluluk olarak arabuluculuk sürecine başvurmalıdır. Arabuluculuk aşamasında uzlaşma sağlanamaması halinde İş Mahkemesinde dava açma hakkı doğar.

Kıdem tazminatı ve işçilik alacakları için arabuluculuk zorunluyken, SGK’ya karşı ve primlerin düzeltilmesi talebiyle açılacak Hizmet Tespiti Davasında arabuluculuk şartı aranmaz, doğrudan iş mahkemesine başvurulur.

Haklı Fesih Yapan İşçinin Tazminat Hakkı: İşçi, sigorta primlerinin eksik yatırıldığını fark ettiği an, işyerindeki kıdemi en az 1 yılı doldurmuşsa, iş sözleşmesini noterden çekeceği bir ihtarname ile derhal feshederek kıdem tazminatını talep edebilir. İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılmış olması (istifa gibi görünmesi), feshin gerekçesi haklı bir nedene dayandığı için kıdem tazminatı almasına engel teşkil etmez.

Maaşın Kalan Kısmını Başka Bir Banka Hesabından Yatırılması Durumu Değiştirir Mi? 

Maaşın asgari ücretlik kısmının resmi şirket hesabından, kalan kısmının ise başka bir banka hesabından gönderilmesi de uygulamada sıkça görülür.

Farkın elden ödenmesi ile başka bir banka hesabından yatırılması arasında mevzuata aykırılık yönünden hiçbir fark yoktur. Her iki yöntem de ücretin gizlenmesi, vergi ziyaı ve SGK primlerinin eksik bildirilmesi (kayıt dışı istihdam) sonucunu doğurur. Dolayısıyla bu işlem de hukuka aykırıdır.

Maaşın bir kısmının elden verilmesi halinde işçi gerçek ücretini ispat etmekte zorlanırken; başka hesaptan yapılan düzenli havaleler, ispat bakımından işçi lehinedir.

Maaşın bir kısmının elden verilmesi ya da başka bir hesaptan yatırılarak resmi kayıtlarda gizlenmesi, işçi açısından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi uyarınca doğrudan bir haklı fesih sebebi teşkil eder.

İlgili kanun hükmü; “İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse” işçinin iş sözleşmesini derhal ve haklı nedenle feshedebileceğini düzenler.

Maaşı Elden Ödenen İşçi Neler Talep Edebilir?

Maaşının tamamı veya bir kısmı elden ödenen işçi, bu hukuka aykırılığı gerekçe göstererek iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek şu alacakları talep edebilir:

• yıllık izin alacakları, 

• fazla mesai ücretler, 

• ücret alacakları, 

• hafta tatili ücretleri, 

• genel tatil süreleri

Eğer elden alınan gerçek maaş ile resmi kayıtlardaki ücret arasındaki fark mahkemede ispatlanamazsa; resmi kayıtlardaki ücret esas alınır. Bu nedenle mutlaka elden alınan ücret ve bordro arasındaki fark tespit ettirilmelidir. 

Elden Maaş Alıyorum Ne Yapmalıyım?

Maaşının bir kısmı elden ödenerek sigorta primleri asgari ücretten gösterilen veya eksik yatırılan bir işçinin, hak kaybına uğramamak adına yapması gerekenler:

• SGK’ya Şikayette Bulunarak denetim talep etmek: İşçi, SGK’ya başvurarak işyerinde kayıt dışı ücret ödenmesine yönelik denetim talep edebilir, eksik prim günü varsa bunların tamamlanması istenir.
• Hizmet Tespiti Davası Açmak: sigorta ve primleri için gerçek ücret üzerinden tespit edilmesi talep edilir.
• İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshetmek: İşçi, primlerinin eksik yatırılmasını gerekçe göstererek iş sözleşmesini İş Kanunu 24/II-e maddesi uyarınca haklı nedenle feshedebilir.
• Gerçek Ücret Üzerinden İşçilik Alacaklarını Talep Etmek: İş sözleşmesinin feshedilmesine dayanılarak, resmi kayıtlarda düşük gösterilen değil gerçek ücret üzerinden; kıdem tazminatı, yıllık izin alacakları, fazla mesai alacakları, hafta tatili ücretleri, genel tatil ücretleri gibi alacak haklarını talep edebilir.

Elden Maaş Ödeme İspatı (Gerçek Ücretin Tespiti)

İşçiye maaşın elden ödenmesi veya başka bir hesaptan aktarılması durumunda, gerçek ücretin ne kadar olduğu hususunda ispat yükü işçidedir. Yani elden maaş ödeme ispatını yapacak kişi işçidir. Gerçek ücretin ne kadar olduğu her türlü delille ispatlanabilir.

1.Hayatın Olağan Akışına göre Kıdem, Unvan ve İşin Niteliği gereği asgari ücretle çalışmanın mümkün olmaması: Örneğin bir mühendisin, usta başının, kıdemli bir çalışanın asgari ücretle çalışması hayatın olağan akışına açıkça aykırıdır. Mahkeme, işçinin vasfına, eğitimine ve üstlendiği sorumluluğa bakarak “asgari ücretle çalışmayı” hayatın olağan akışına aykırı bulur.

2. Emsal Ücret Araştırması: Mahkeme, işçinin yaptığı işi, kıdemini ve unvanını belirterek ilgili meslek odalarına, sendikalara veya TÜİK gibi kurumlara yazı yazar. İlgili kurumlardan gelen rayiç bedel cevapları, işçinin o tarihte alması gereken tahmini maaşı gösterir.

3. Banka Dekontları ve Hesap Hareketleri: Maaşın bir kısmı resmi hesaptan “Maaş” açıklamasıyla yatarken, kalan kısmının başka bir banka hesabından her ay düzenli olarak (açıklamasız bile olsa) gönderilmesi, ispat bakımından kesin yazılı delil teşkil eder.

4. Diğer Belgeler: Maaş zamlarının, primlerin veya elden verilecek tutarların konuşulduğu WhatsApp mesajları, e-postalar ve ses kayıtları, şirket içinde tutulan muhasebe kayıtları veya işçiye elden para verilirken imzalatılan gayriresmi ücret pusulaları da delil niteliğinde olabilir.

5. Tanık Beyanları: Aynı işyerinde çalışan, işyerindeki çalışma şekillerini ve elden ödeme uygulamalarını bizzat bilen bordrolu çalışma arkadaşlarının tanıklığının bulunması.

“İş sözleşmesinin tarafları arasında ücret miktarı konusunda çıkabilecek ihtilaflarda gerçek ücretin her türlü delille ispatı mümkündür. Aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, tanık beyanları gibi delillerle işçinin imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir. Ücretin mevcut delillerle şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi mümkün bulunmayan kimi durumlarda, yapılan iş, hizmet süresi ve diğer belirleyici özellikler göz önünde tutularak ve ayrıca ilgili meslek örgütlerinden sorulmak suretiyle de belirlenebilir.” (Yargıtay 7. HD 22.10.2015, E.2015/16662, K.2015/20198)

SIK SORULAN SORULAR

Maaşımın bir kısmı bankadan yatıyor, kalanı elden veriliyor. Nereye şikayet edebilirim? 

Maaşın asgari ücretten gösterilip kalan tutarın elden ödenmesi durumunda, kayıt dışı istihdam ve eksik prim bildirimi söz konusu olduğu için doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumuna şikayette bulunabilirsiniz. Şikayetler ALO 170 hattı üzerinden, CİMER aracılığıyla veya SGK İl/İlçe Müdürlüklerine dilekçe verilerek yapılabilir. Yapılacak inceleme sonucunda işverene idari para cezası uygulanır.

1 yıldan daha az süredir çalışıyorum ve maaşım elden veriliyor. Haklı fesih yaparsam ne kazanırım? 

Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl çalışmış olmak şarttır. 1 yılı doldurmadığınız için kıdem tazminatı alamazsınız. Ancak maaşın elden verilmesi sizin için yine de derhal haklı fesih nedenidir. Bu hakkı kullanarak sözleşmeyi feshettiğinizde, işverene “ihbar süresi” kullandırmak veya ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmadan işi hemen bırakabilirsiniz. Ayrıca çalıştığınız kısa döneme ait elden ödenen maaş farklarını ve varsa fazla mesai ücretlerinizi de gerçek maaşınız üzerinden talep edebilirsiniz.

Elden maaş almak suç mu?

Hayır, elden maaş almak suç değildir. Ancak eğer işçiyseniz işçilik alacaklarınız bakımından büyük bir risktir. Eğer işverenseniz, işçiye maaşı elden verdiğinizde maaşı elden aldığına yönelik bir evrak imzalatmalısınız. Ve bunun ıslak imzalı bir örneği mutlaka sizde bulunmalı. Aksi takdirde ileride işçi maaşın ödenmediği iddiasını ileri sürebilir.

Bu yazı Av. Senanur Dağdeviren Yağız tarafından 17 Temmuz 2026 tarihinde yazılmıştır. Bu içerik hukuki danışmanlık olarak düşünülmemelidir. Kendi somut şartlarınız için bir avukata danışmanızı tavsiye ederiz.