Giriş

Evlilik ile vatandaşlık almak için Türk bir eşle evli olmanız ve vatandaşlık alımı için başvurmanız gerekir. Ancak bunun için bazı şartları sağlamanız gerekir. Yalnızca Türk bir eşle evli olmanız size doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Evliliğinizin gerçek olup olmadığı, aile birliği içinde yaşayıp yaşamadığınız ve adli siciliniz ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Türk vatandaşlığını kazanmak için mülakat, emniyet soruşturması ve Bakanlık onayından oluşan bu  başvuru süreci, doğru ve eksiksiz bir hazırlıkla yönetilmelidir.

Bu yazıda evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı kazanmanın tüm şartlarını, başvuru adımlarını ve dikkat etmeniz gerekenleri bulacaksınız. Evlilik yoluyla vatandaşlık kazanımı konusunda idarenin takdir yetkisi vardır. Tüm şartları sağlasanız bile idare tarafından başvurunuz reddedilebilir. Sürecin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi, özellikle mülakat aşaması ve olası bir başvurunun reddedilmesine ilişkin karara karşı hak düşürücü süre içinde iptal davası açılması bakımından önemlidir.

Evlilik yoluyla vatandaşlık almak için tek başına Türk vatandaşı ile evli olmak yeterli midir?

5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu 16. Maddesi uyarınca, bir Türk vatandaşı ile evlenmeniz size doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. Yabancı eş olarak başvuruda bulunabilmeniz için bazı ön şartları sağlamanız gerekir.  Zira idare, evliliğin gerçekliğini, millik güvenlik ve kamu düzenine etkisini titizlikle incelemektedir.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşı Olmak İçin Şartlar Nelerdir?

• Evliliğinizin en az 3 yıl süreyle kesintisiz devam etmelidir. Başvuru tarihinde evliliğin halen devam ediyor olması gerekir. (Evliliğin 3 yıl sürmesinde Türkiye’de ikamet şartı bulunmamaktadır. Ancak farklı yerlerde yaşama durumu, idare tarafından aile birliği şartının ihlali olarak değerlendirilebilir, zira idare aile birliği içinde yaşamayı fiilen aynı adreste yaşama şeklinde yorumlamaktadır.)
• Aile birliği içinde yaşama şartını sağlamalısınız. Yani eşler birlikte yaşamalıdır. Muvazaalı/sahte evlilikler ile vatandaşlığın kazanılmasının önüne geçmek için bu şart getirilmiştir ve  kişilerin gerçekten evli olup olmadığı araştırılmaktadır. Yurt içi başvurularında evliliğin muvazaalı olup olmadığının tespiti inceleme komisyonu tarafından yapılır, eşler ayrı ayrı ve birlikte mülakata alınır. Emniyet soruşturmasında kanunda belirtilen şartların sağlanıp sağlanmadığı araştırılır. Evliliğin sahte olduğu tespit edilirse başvuru reddedilir ve sahte evlilikteki yabancı kişi hakkında 5 yıl süreyle yurda giriş yasağı verilebilir. Burada idarenin takdir yetkisi gündeme gelir. Yurt dışı başvurularında ise; konsolosluk işlemlerinden sorumlu konsolosluk tarafından araştırma yapılır. (İstisna: Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşi ölen yabancı uyruklu kişi bakımından aile birliği içinde yaşama şartı aranmamaktadır.)
• Evlilik birliği ile bağdaşmayan faaliyetlerde bulunmamalısınız. (İdarenin bu konuda takdir yetkisi vardır, örnek olarak fuhuş ve fuhuşa aracılık etmek gibi haller sayılabilir.)
• Milli güvenlik ile kamu düzeni açısından engel teşkil edecek bir hali taşımamalısınız. (Bu konuda da idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır ve hangi hallerin  bu kapsamda olduğuna ilişkin kesin sınırlar çizilmemiştir.)

Emniyet soruşturması (Yönetmelik madde 28): İl emniyet müdürlüğünce aile birliği içinde yaşanıp yaşanmadığı, evlilik birliğiyle bağdaşmayan faaliyetler ve güvenlik/kamu düzeninini engelleyen hallerin bulunup bulunmadığı araştırılır. Burada idare kamu düzenini geniş yorumlamaktadır, yani idarenin geniş bir takdir yetkisi vardır.

Mülakat aşamasında eşlere sorular sorulur ve verilen cevaplar karşılaştırılır. Evliliğin gerçekliğinden şüphe duyulmaması için tutarsız cevaplar verilmemelidir.

Komisyon Mülakatı (Yönetmelik md. 29): Valilik bünyesindeki “Vatandaşlık Başvuru İnceleme Komisyonu” eşleri ayrı ayrı ve birlikte mülakata alır. Evliliğin gerçekliği ve aile birliği bu aşamada değerlendirilir. Yani eşler mülakata alınarak evliliğin gerçek olup olmadığı araştırılır.

Arşiv Araştırması (Yönetmelik md. 72): MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğü aracılığıyla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Evliliğin gerçekliğini araştırılırken mülakat, komşuların dinlenmesi, aile birliği içinde yaşamaya kanıt olan fatura ve benzeri belgeleri inceleyerek süreci titizlikle yürütmektedir. Bu sebeple kanunda bahsedilen tüm şartları sağlamalı ve Türk vatandaşı olmak için başvuruda bulunmalısınız. Daha sonra dosyanız İçişleri Bakanlığına gönderilir ve nihai karar verilerek başvurunuz kabul veya reddolur.

Evliliğin sadece vatandaşlığı kazanmak maksadıyla, muvazaalı olduğu tespit edilirse başvuru reddedilir, vatandaşlık kazanılmışsa iptal edilir.

Hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı olan, terör örgütleriyle ilişkisi bulunan kişilerin başvuruları kamu düzeni gerekçesiyle reddedilmektedir.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması için başvuru nereye ve nasıl yapılır?

Yurt içinden başvuru yani Türkiye’den başvuru nasıl yapılır?

5901 Sayılı Kanun’un 37. maddesi gereği; 

Kanunda belirtilen şartları taşımanız halinde, gerekli belgeleri toplayarak ikamet ettiğiniz İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvurmanız gerekir. Tüm şartları taşımanız halinde  karar verilmek üzere dosyanız Bakanlığa gönderilir. Uygun görülmeniz halinde Bakanlık tarafından başvurunuz kabul edilir ve Türk vatandaşlığına hak kazanırsınız.

99 ile başlayan TC kimlik numarası bulunan yabancılar (Türkiye’de yasal olarak ikamet izni, çalışma izni ve geçici koruma statüsüne sahip olanlar) için e-Devlet üzerinden ön başvuru imkanı getirilmiştir.

Yurtdışından yani Türkiye dışından başvuru nasıl yapılır?

Eğer Türkiye’de değilseniz ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna gerekli belgelerle birlikte başvurabilirsiniz.

• 5901 Sayılı kanun madde 37, Türk Vatandaşlığı kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik madde 34 gereği; vatandaşlık başvurularının bizzat  veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel bir vekaletname ile yapılabilir. Avukatınız özel vekaletname ile sizin adınıza başvuru yapabilir, dosyanın takibini gerçekleştirebilir ve eksik belgeleri tamamlamanız bakımından yardımcı olabilir. Özellikle başvuru öncesi şartların sağlanıp sağlanmadığına ilişkin takibin yapılması ve mülakat sürecine hazırlık aşamaları bakımından avukat desteği önemlidir.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu için hangi belgeler gerekir?

• Evlenme yoluyla Türk Vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin başvuru formu (başvuru formuna gönderen link)
• Pasaport veya kimlik belgesi (tüm kimlik bilgilerini gösteren usulüne uygun onaylanmış belgenin noter tasdikli türkçe tercümesi ile birlikte)
• Doğum belgesi (başvuran kişinin kimlik belgelerini gösteren usulüne uygun onaylı belge)
• Başvuru sahibinin doğum tarihinin ay ve günü bulunmuyorsa, bu durumu ispata yarayacak ülkesi yetkili makamlarından alınmış ve usulüne göre onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesi veya 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 39. maddesi gereğince Temmuz ayının birinci günü olarak tamamlanmasını kabul ettiğine dair imzalı beyanı.
• Evlilik belgesi
• Eşlerden birinin yerleşim yeri Türkiye’de ise en son tarihli yerleşim yeri belgesi
• Başvuranlara ait biyometrik fotoğraf (son 6 ay içinde çekilmiş olmalı)
• Adli sicil kaydı/mahkeme kararı (hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı varsa onaylı örneği) 
• Aile birliğini ispatlayan belgeler
• Başvuru ücretinin Maliye veznesine yatırıldığına dair dekont.

Apostil şerhi tasdiği nedir? Orijinal doğum belgesini Türkçe tercüme ile noterde tasdiklettirmek yeterli midir?

Yabancı bir devlet makamından alınan resmi belgelerin (doğum belgesi, evlenme belgesi gb.) Türk makamları önünde ispatlanabilmesi için belirli tasdik süreçlerinden geçmesi gerekir.

Apostil Şerhi 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi uyarınca, bir belgenin başka bir ülkede yasal olarak kullanılabilmesini sağlayan onay sistemidir. Yabancı ülkeden alınan doğum veya medeni hal belgeleri mutlaka Apostil şerhi taşımalıdır.

Belgenin alındığı ülkede Apostil sistemi yoksa belge o ülkedeki Türk Konsolosluğu tarafından onaylanmalıdır.

Sadece orijinal belgeyi sunmanız yeterli değildir. Yabancı makamlardan alınan pasaport, doğum belgesi ve diğer resmi evrakların noter tasdikli Türkçe tercümelerinin dosyada bulundurmanız zorunludur.

Başvurunun reddi halinde izlenecek hukuki yollar nelerdir?

Başvurunun reddi halinde bir avukatın takibiyle başvurunun reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir. Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren 60 günlük yasal sürenin geçirilmesi davanın usulden reddine yol açar. Red gerekçesi giderilebilir bir eksiklik veya hukuki bir hata olabilir. Red kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi bakımından önem arz etmektedir. Yeniden başvuru süreci mevcut ret gerekçesini ortadan kaldırmadığı gibi dava açma sürelerini de korumamaktadır. 

Bu nedenle başvuru sürecinin avukat eşliğinde takip edilmesi büyük önem taşımaktadır. 

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılmasında başvuru harç ücretleri ne kadar?

Başvuru sırasında belirlenen hizmet bedelini İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlükleri veya Maliye veznesine yatırmalısınız ve makbuzu dosyaya eklemelisiniz.

Geliri olmayanlar ise bu bedelden muaftır (TVK md. 45). 

2026 yılı itibariyle evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı kazanma başvurularında temel hizmet bedeli 957,26 TL’dir. Güncel harç bilgisi her yıl güncellenmektedir, güncel harç İl Nüfus Müdürlüğünden öğrenilebilir.

Konsolosluklar aracılığıyla yurt dışından yapılan başvurularda harçlar döviz cinsinden ve güncel kur üzerinden alınır.

SIKÇA SORULAN SORULAR:

Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra veya başvurudan sonra Türk eş ölürse vatandaşlık kaybedilir mi?

Başvurudan sonra türk eşin vefatı halinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz; süreç devam eder (TVK md. 16/2).

Vatandaşlık kazanıldıktan sonra türk eşin vefatı ise vatandaşlığı kaybetmenize neden olmaz.

Türk Vatandaşlığının kazanılmasının çocuklar üzerindeki etkisi nasıl olur? 

Anne veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır. Bu durumda çocuklar için ayrıca bir başvuru yapılmasına gerek bulunmamaktadır.  

Muvafakat verilmemesi halinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hakim kararına göre işlem yapılır.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığını kazanma için başvuruda bulunanların ikamet izni süresi dolarsa başvuru süreci nasıl etkilenir?

ikamet izni süresi dolmadan önce uzatma başvurusu yapmalı ve idare tarafından talep edilen belgeleri yasal süreleri içinde sunmalısınız. Belgelerin süresinde sunmamanız, ikamet izni uzatma talebinin reddine ve dolaylı olarak vatandaşlık  başvuru sürecinin tehlikeye girmesine neden olabilir. Bu nedenle süreç boyunca aile ikamet izni veya kısa dönem ikamet iznini güncel tutmanız önemlidir.

Karar alınmak üzere karar makamına gönderilmiştir ne demek?

Vatandaşlık Başvuru İnceleme Komisyonu mülakatı ve emniyet soruşturması bitmiş, dosya nihai karar için İçişleri Bakanlığı’na iletilmiştir. Bu aşama idari yoğunluğa ve güvenlik soruşturmalarının kapsamına göre değişkenlik göstermektedir, birkaç ay daha sürebilir. E-devlet üzerinden başvuru durumunuzu takip edebilirsiniz.

Evlilik yoluyla türk vatandaşlığının kazanılması başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Başvuru süreci valilik incelemesi, mülakat komisyonu değerlendirmesi ve nihai olarak İçişleri Bakanlığı’nın onay aşamalarını kapsamaktadır. Bu sürecin idari işleyişine bağlı olarak 6 ay ile 1 yıl arasında veya güvenlik soruşturmalarının kapsamına göre daha uzun sürelerde tamamlanmaktadır. Makul sürede tamamlanması için en önemli husus istenen evrakların tam ve eksiksiz bir şekilde ibraz etmeniz gerekir. Tüm evrakların tam ve eksiksiz ibraz edilmesi halinde süreç 1-3 yıl aralığında sonuçlanmaktadır.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı yayınlanmış olup hak kaybına uğramamak için herhangi bir işlem yapılmadan önce bir avukattan hukuki destek alınmasını tavsiye ederiz.